آیا می توانیم حین خوابیدن مطلب جدیدی بیاموزیم ؟ آیا ذهن ما می تواند وقتی در خواب عمیق هستیم آموزش ببیند ؟ این سئوالات از دیرباز بین محققان مطرح بوده است. مطالعه جدیدی در زمینه یادگیری خواب نشان می دهد که ذهن انسان در حین خواب هم قدرت فراگیری دارد.
اگر اطلاعات صوتی و شنیداری با الگوهای خاصی در حین خواب در محیطی که فرد خوابیده است منتشر شود ، شخص می تواند در حین خواب و در مرحله ای از خواب آموزش ببیند.
تحقیقات تیمی در پاریس نشان می دهد که ما دارای حافظه شنوایی هستیم و این حافظه شنیداری می تواند در حین خواب شکل بگیرد. این حالت درست در زمانی که ما در یکی از فازهای خواب هستیم رخ می دهد. این ایده که ما می توانیم خاطرات جدیدی را در حالت خواب ایجاد کنیم ، بحث زیادی در بین دانشمندان در سال های اخیر ایجاد کرده است. این مطالعه جدید نشان می دهد که مغز واقعا می تواند اطلاعات جدیدی را در حالت خواب یاد بگیرد و در حافظه و خاطره خود نگهدارد.
قلمرو یادگیری در خواب در دهه های گذشته به عنوان موضوعی حاشیه ای و شبه علم تلقی می شد. موضوع اهمیت خواب و رویا از دیرباز مورد توجه بوده است ولی عرصه های علمی و توجه دانشمندان به این موضوع در دهه های اخیر بیش از پیش شده است و شاید اکنون دیگر موضوع خواب و رویا شبه علم نیست و تحقیقات علمی روی آن انجام می شود. دانشمندان می خواهند بدانند آیا ما می توانیم در حین خوابیدن چیزهایی را فرابگیریم یا خیر ؟ آیا مغز قادر به درک اطلاعات جدید در حین خواب هست یا خیر ؟
ارتباط بین خواب و حافظه موضوع تحقیقاتی بوده که افراد بسیاری درباره آن بحث و تحقیق کرده اند و به تحقیق علمی پرداخته اند. روند خواب و نقش خواب در حافظه ما نقش مهمی بازی می کند و تحقیقات نشان داده است که در حین خواب مغز می تواند اطلاعات جدیدی را در خاطره خود ذخیره سازی کند. این فرایند به طور کلی به عنوان توالی حافظه شناخته می شود، که در آن اساسا همه اطلاعات جمع آوری شده در طول روز و بیداری در ذهن و در حالت خواب مرتب سازی و طبقه بندی می شود و همین مرتب سازی اطلاعات دریافتی در روز به ما کمک می کند تا ذهن خودمان را در حین خواب رفرش کنیم . در اصل اطلاعات دریافتی در طی روز در حین خواب به مراکز و سطوح بالاتری از قشر مغزی برده می شوند و آنجا ذخیره سازی می شوند.
اما اینکه دقیقا چه چیزی یاعث می شود که اطلاعات مختلف در حین مراحل مختلف خواب در ذهن طبقه بندی شود هنوز مشخص نیست و ما فقط می دانیم که اطلاعات ذهن ما در حین خواب طبقه بندی می شوند. باید گفت این مساله هنوز مورد توجه دانشمندان قرار دارد. دانشمندان بر این باورند که خاطرات احساسی ما در طول خواب و در مرحله خواب REM در ذهن طبقه بندی و مرتب سازی می شوند. در حالی که خاطرات توصیفی مانند خاطرات مربوط به واقعیت ها و ارقام و اعداد در طول موج آهسته یا خواب عمیق در ذهن دسته بندی می شوند.
در این مطالعه جدید، محققان فردی که خوابیده بود را در معرض نویز سفید قرار دادند تا بتوانند الگوهای تکراری ذهن او را استخراج کنند. هدف این مطالعه این بود که محققان متوجه بشوند که چگونه مغز در طی مراحل مختلف خواب عمل می کند و محققان می خواستند عملکرد مغز را با دستگاه الکتروآنسفالوگراف مورد بررسی قرار دهند. وقتی صدایی منتشر می شد پاسخ ها و فیدبک های مغز در حین رویا توسط این دستگاه قابل مشاهده بود. جالب اینکه افرادی که در معرض بیدار شدن قرار داشتند بیشتر صداهای اطراف را می شناختند و متوجه می شدند و مغز آنها بیشتر نسبت به صداها واکنش نشان می داد.
این تحقیق نشان می دهد که مغز می تواند الگوهایی از صدای بیرونی را در حین خواب دریافت و در سیستم ذخیره ساز حافظه ، آنها را ذخیره نماید. معنی این تحقیق یعنی اینکه مغز می تواند در حین خواب از طریق الگوهای صوتی مشخصی مطالبی را بیاموزد و یاد بگیرد.
باید بگوییم که با توجه به تجزیه و تحلیل نتایج دستگاه EEG و مشاهده پاسخ های رفتاری فرد پس از بیدار شدن، می توان نتیجه گرفت که همه افراد می توانند از طریق الگوهای صوتی در حین خواب آموزش ببینند. این الگوهای صوتی باید در فواصل خواب REM به گوش فردی که خوابیده است برسد. از نظر فیزیولوژی خواب ، یادگیری در حین خواب در انتهای فاز خواب N2 و دقیقا حین ورود به فاز خواب عمیق (N3) و در این فاز رخ می دهد.
روند یادگیری صوتی در حین خواب در حین فاز خواب عمیق (N3) دیده می شود. این مطالعه نشان می دهد که اگر نتایج دستگاه EEG بررسی شود ، متوجه می شویم که هنگامی که الگوی صوتی در مراحل خواب REM یا N2 صورت بگیرد ، کلا پاک شده و غیر فعال می شود و باید حتما در مرحله N3 الگوهای صوتی پخش شود.
این تحقیقات نتایج جالب توجه دیگری هم دارند. گاهی برخی افراد از فراموشی خاطرات و یا ضعیف بودن حافظه خود شکایت می کنند ، آیا می توان ضعیف بودن حافظه را به الگوهای خواب آنها مرتبط دانست ؟ عموما ناتوانی افراد در به یادآوری خاطرات جدید در خواب عمیق N3 رخ می دهد و نشان می دهد که این وجود دارد که مغز به طور موثر اطلاعات غیر ضروری را دور بریزد . در حالی که فاز فعال تر N2 و REM نشان می دهد زمانیکه مغز خواب است هنوز می تواند اطلاعات را بپذیرد. از این رو، خواب می تواند به عنوان ابزاری برای تثبیت حافظه و تخلیه حافظه بسته به فاز خواب عمل کند.
در نهایت، این مطالعه جدید روشن می کند که مغز ما قطعا قادر به حفظ سیگنال های شنوایی شنیده شده می باشد و قدرت یادگیری در حین خواب قطعا وجود دارد. البته باید تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام شود تا ببینیم آیا پدیده یادگیری شنوایی در حین خواب چقدر عملی و قابل اجرا هست . آیا هر فایل صوتی را می توان حین خواب آموخت ؟ آیا ذهن باید در حالت خاصی قرار بگیرد تا بتواند در حین خواب بیاموزد و سوالات بسیار دیگری مطرح هستند. ولی آنچه مسلم است این است که خوابیدن به سازماندهی اطلاعات مغزی و تخلیه اطلاعات غیر ضروری کمک می کند و مغز در ریتم ها و فازهایی از خواب قدرت یادگرفتن دارد.
شاید روزی برسد که بتوانید هم بخوابید و هم یاد بگیرید.
منبع : newatlas