آب ژاول و آب اکسیژنه از جمله ترکیبات شیمیایی هستند که کاربرد های صنعتی و خانگی مختلفی دارند. انواع آب اکسیژنه در گرید های صنعتی، آزمایشگاهی و خوراکی تولید و در بازار مواد شیمیایی عرضه میگردد.
کاربرد آب اکسیژنه اغلب در صنایع آرایشی و بهداشتی، فرآوری مواد غذایی دیده می شود. از خواص مهم آب اکسیژنه قدرت اکسید کنندگی آن است. آب ژاول نیز نوعی ترکیب کلر دار است که از آن برای تصفیه آب و ضد عفونی سطوح مختلف می توان استفاده نمود.
فهرست عناوین مطلب:
آب اکسیژنه چیست
آب اکسیژنه ماده ای متشکل شده از هیدروژن و اکسیژن است که کاربردهای فراوانی در صنایع گوناگون به ویژه دارویی و پزشکی دارد. فرمول شیمیایی آن H2O2بوده و به شکل مایعی بی رنگ همراه با مزه ای تلخ و بوی ازن مانند است. خواص آب اکسیژنه آن را به یکی از مواد شیمیایی با بالاترین سطح قابلیت انعطاف پذیری تبدیل نموده است.
چرا آب اکسیژنه در ظروف تیره نگهداری می شود؟
آب اکسیژنه ساده ترین پراکسید شناخته شده ای است که در حضور نور به آرامی تجزیه می گردد، به همین دلیل برای پیشگیری از تجزیه، آن را در شیشه های تیره نگهداری می کنند.
انواع آب اکسیژنه
آب اکسیژنه در گریدهای مختلف از بازار شیمیایی ایران قابل تهیه است.
آب اکسیژنه صنعتی
بیشترین کاربرد هیدروژن پراکسید با غلظت های ۳۵ و ۵۰ درصد در مصارف صنعتی است. این گرید حاوی مواد مضر و خطرناکی مانند فلزات سنگین است و تنها می توان از آن برای مصارف صنعتی استفاده نمود. آب اکسیژنه پاشا ترک و دگوسا آلمان در بازار ایران بیشتر بفروش میرسند.
آب اکسیژنه خوراکی
بیشتر مصارف آب اکسیژنه خوراکی در تتراپک است. این گرید فاقد مواد مضر و خطرناکی مانند فلزات سنگین است
آب اکسیژنه آزمایشگاهی
در آزمایشگاه ها و کارهای تحقیقاتی و علمی از گرید آب اکسیژنه آزمایشگاهی استفاده می شود. درصد خلوص گرید آزمایشگاهی بسیار بالا بوده و نیاز به احتیاط زیادی در مصرف دارد.
مزایا مصرف آب اکسیژنه
- اثربخشی در کل محدوده pH
- دارا بودن پتانسیل بالای اکسیداتیو
- عدم ایجاد آلودگی توسط محصولات جانبی
- سهولت استفاده
کاربرد آب اکسیژنه در صنایع غذایی
آب اکسیژنه در برخی از مواد غذایی تولید شده از آرد گندم، روغن های خوراکی وسفیده تخم مرغ به عنوان ماده سفید کننده استفاده می شود.
کاربرد در معادن
این ماده با ارزش در صنعت معدن دو کاربرد اصلی دارد که عبارت اند از
- به عنوان به عنوان ماده اکسید کننده
- منبع اکسیژن.
صنایع کاغذ سازی
در این صنعت کاغذ سازی از آب اکسیژنه به عنوان یک ماده سفید کننده برای سفید کردن خمیر شیمیایی استفاده می شود. در کارخانه های بازیافت کاغذ نیز این ماده به عنوان یک ضد مرکب ساز کاربرد دارد.
کاربرد آب اکسیژنه در پزشکی (تحت نظر پزشک)
- تمیز و ضدعفونی کردن زخم
- درمان نمودن ورم دهان
- درمان کردن بوی بد دهان
- بهبود گلودرد
- سفید کردن دندان ها
- از بین بردن قارچ های موجود در پا
- بهبود علائم میخچه و پینه
- بهبود زخم های دهانی
- درمان سرما خوردگی، سینوزیت و عفونت گوش
- درمان درد دندان
- روشن نمودن رنگ موها
- درمان عفونت قارچی
کاربرد آب اکسیژنه در صنایع شیمیایی
هیدروژن پراکسید دارای وزن مولکولی کمی بوده و اکسید کننده کارآمد تری نسبت به پرمنگنات پتاسیم یا دی کرومات است. انحلال پذیری مطلوب آن نیز از دیگر خواص این ماده اکسنده است.
کاربرد در فرآیندهای ضدعفونی
از هیدروژن پراکسید به عنوان ضد عفونی کننده برای درمان التهابات لثه و ضد عفونی کردن آب نیز استفاده می شود. مقابله با رشد بیش از حد میکروب ها در سیستم های آب و برج های خنک کننده نیز از موارد دیگر کاربرده این ماده شیمیایی است.
فواید مصرف آب اکسیژنه در کشاورزی
آب اکسیژنه می تواند انواع آفات مانند شته ها، کنه های عنکبوت قرمز و بیماری های قارچی را کنترل کند. برای لکه گیری گیاهان از محلول رقیق شده آب اکسیژنه با نسبت مشخصی استفاده می شود.
قیمت خرید و فروش آب اکسیژنه
خلوص مواد شیمیایی در قیمت آن ها بسیار موثر است. بنابراین هرچه این مواد خالص تر باشند قیمت بالاتری هم خواهند داشت. ترکیبات شیمیایی وارداتی نیز اغلب قیمت های بالاتری از محصولات تولید داخل دارند.
آب ژاول چیست
آب ژاول یا هیپوکلریت سدیم مایع زرد رنگی است که دارای خواص از بین بردن بو، سفید کنندگی و گند زدایی دارد. از آب ژاول در تصفیه آب و فاضلاب استفاده می شود. وایتکس، مایع سفید کننده و کلر مایع از نام های دیگری این ماده هستند. از لحاظ شیمیایی با اضافه کردن 10 تا 16 درصد از هیپوکلریت در آب می توان به آب ژاول دست یافت.
ویژگی و خواص آب ژاول
- آب ژاول در تماس با نور و حرارت ناپایدار است و به همین دلیل در ظروف مات و در بسته نگهداری می شود.
- خواص اکسید کنندگی هیپوکلریت سدیم بالا بوده و موجب سوزش چشم و پوست می گردد.
- قدرت خورندگی این ماده بالا است.
- مخلوط نمودن آب ژاول با مواد شیمیایی دیگر بسیار خطرناک بوده و به تولید گاز سمی منجر می شود.
- در محیط های دربسته استفاده از آب ژاول به ایجاد اختلال در سیستم تنفسی منجر شده و می تواند به خفگی و مرگ منجر گردد.
کاربرد آب ژاول در ضد عفونی سطوح
ضد عفونی نمودن سطوح و مبارزه و حذف قارچ ها، باکتری ها و ویروس ها به عنوان اصلی ترین مصارف هیپوکلریت سدیم در نظر گرفته می شوند. این ماده در تصفیه آب و فاضلاب نیز کاربرد داشته و موجب افزایش کیفیت پساب های صنعتی و بهداشتی می شود.
آب ژاول اکسید کنندهای قوی است و وقتی با ویروس ها، باکتری ها، کپک ها یا قارچ ها در تماس باشد، مولکول های موجود در میکروب ها را اکسید کرده و آن ها را از بین می برد. اسید هیپوکلروزی که با افزودن هیپوکلریت سدیم به آب تشکیل می گردد، دیواره سلولی برخی از میکروب ها را تجزیه کرده و سطوح را پاک می کند.
برای ضد عفونی نمودن سطوح باید خواص خورندگی و اکسید کنندگی این ماده را در نظر داشت و از برخورد آب ژاول با پوست دست و زخم های موجود در بدن جلوگیری نمود.
کاربرد آب ژاول در صنایع غذایی
در کارخانههای تولید لبنیات یکی از مهم ترین چالش ها تصفیه فاضلاب با بوی ناخوشایند است. آب ژاول می تواند عوامل ایجاد این بو های نامطلوب را از بین ببرد. رفع بو از مخازن بزرگ آب و تصفیه خانه های فاضلاب نیز با کمک این ماده انجام می شود.
کاربرد خانگی آب ژاول
استفاده از خواص آب ژاول برای لکه بری و سفید کنندگی از اصلی ترین مصارف خانگی آب ژاول است. از این ماده می توان برای از بین بردن لک های ایجاد شده روی سطوح کاشی و سرامیک و پارچه استفاده نمود.
کاربرد آب ژاول در صنایع نساجی
خواص رنگ بری آب ژاول موجب شده است تا از آن در کارخانه های پارچه بافی و نساجی و تولید کاغذ نیز استفاده شود.
خطرات مصرف آب ژاول
پوست، غشاهای مخاطی و دستگاه تنفسی در اثر این ماده می توانند دچار آسیب جدی شوند. سرفه و تحریک چشم، بینی و دهان از خطرات آب ژاول در غلظت های بالا و تنفس بخارات آن است. بنابراین در استفاده از این ماده باید بسیار احتیاط کرده و از اختلاط آن با مواد شیمیایی و ضد عفونی دیگر جلوگیری نمود.