کروساوا یکی از کارگردانان مولف جهان با آثاری بینظیر است در این مقاله میخواهیم به یکی از آثار برتر این کارکردان سفر کنیم فیلم راشامون!
در جهان پر رمز و راز سینما، فیلمهایی هستند که میتوانند به عنوان نقطه عطفی در تاریخ هنر هفتم شناخته شوند؛ فیلمهایی که فراتر از مرزهای زمانی و فرهنگی، تاثیری دائمی بر جامعه و هنر بگذارند. راشومون، اثری استثنایی از آکیرا کوروساوا، نه تنها یکی از این موارد است بلکه به عنوان پدیدهای در سینما شناخته میشود که نگاه ما به حقیقت و واقعیت را به چالش کشید. این فیلم، که در اوایل دهه پنجاه میلادی به نمایش درآمد، نه تنها به عنوان یک اثر پیشگام در سینمای ژاپن مطرح است بلکه به عنوان یکی از بهترین فیلم های جهان، جایگاه ویژهای را از آن خود کرده است.
راشومون با زیرکی کامل به تجزیه و تحلیل انسانیت و ادراکات مختلف از یک رویداد واحد میپردازد. این فیلم بیش از آن که یک داستان ساده را روایت کند، به بررسی پیچیدگیهای حقیقت و تفسیرهای متفاوت افراد از یک واقعه میپردازد. راشومون به ما میآموزد که حقیقت میتواند چندوجهی باشد و هر فرد از منظری منحصر به فرد به وقایع نگاه میکند. از این رو، فیلم دعوتی به تامل درباره ماهیت انسان و دنیای اطرافش محسوب میشود.
در این مقاله، سعی بر آن شده تا ضمن معرفی کلی فیلم و جایگاه آن در جهان هنر، به این نکته اشاره شود که چرا راشومون حتی پس از گذشت دههها همچنان میتواند تاثیرگذار و معتبر باشد. این فیلم نه تنها یک اثر هنری محسوب میشود بلکه به عنوان یک درس فلسفی درباره واقعیت و ادراک، میتواند مخاطبان را به چالش بکشد و به فکر وادارد.
لیست سرفصلها
معرفی فیلم Rashomon 1950
راشومون، فیلمی که توسط کارگردان شهیر ژاپنی، آکیرا کوروساوا، ساخته شده است، نه فقط یک اثر سینمایی معمولی نیست بلکه یک میراث فرهنگی است که بر اساس دو داستان کوتاه از نویسنده ژاپنی ریونوسوکه آکوتاگاوا ساخته شده است: در بوستان و راشومون. این فیلم در سال 1950 منتشر شد (تاریخ اکران فیلم راشومون 26 دسمامبر 1950 بود) و به سرعت به یکی از برجستهترین آثار سینمای جهان تبدیل شد، به گونهای که مفهوم اثر راشومون به عنوان نمایشی از تفاوتهای ادراکی بین افراد در مواجهه با یک رویداد مشابه در فرهنگ عامه رایج شد.
در داستان این فیلم، رویدادی وحشتناک در جنگلی به وقوع میپسندد که شامل مرگ یک سامورایی و تجاوز به همسر او میشود. اما نکته جالب توجه این است که این رویداد از دیدگاههای مختلف روایت میشود: دزد، همسر، سامورایی (از طریق یک جلسه معنوی) و چوببری که شاهد ماجرا بوده است. هر کدام از این شخصیتها داستان را به نحوی متفاوت بیان میکنند، که این امر به خوبی نشاندهنده پیچیدگیهای ادراک انسانی و نسبی بودن حقیقت است.
راشومون به خاطر استفاده نوآورانه از فلشبکها و داستانپردازی غیرخطی شناخته شده است، یک سبک که در آن زمان در سینما بسیار نادر بود. این فیلم همچنین به خاطر کارگردانی خلاقانه و سینماتوگرافی پیشرو خود مورد ستایش قرار گرفته است، به خصوص در استفاده از نور و سایه که به شکلی داستانی و بصری حس و حال متفاوتی به فیلم میبخشد.
با بازی درخشان توشیرو میفونه در نقش دزد و دیگر بازیگران شناختهشده در نقشهای کلیدی، راشومون نه تنها یک پیشرفت هنری بود بلکه به یک موفقیت بینالمللی تبدیل شد که باعث شد سینمای ژاپن در سراسر جهان شناخته شود و تاثیر عمیقی بر فیلمسازان و مخاطبان در سراسر جهان بگذارد.
داستان فیلم راشومون
داستان فیلم راشومون در دل یک جنگل اسرارآمیز و در دوران باستان ژاپن روایت میشود. در ابتدا، دو شخصیت، یک چوببر و یک کاهن، زیر دروازهای به نام راشومون از باران پناه گرفتهاند و دربارهی یک محاکمه عجیب و غریب که به تازگی شاهد آن بودهاند صحبت میکنند. ماجرا به قتل یک سامورایی و تجاوز به همسرش مربوط میشود که توسط یک دزد انجام شده است.
داستان اصلی از طریق شهادتهای متفاوتی که به دادگاه ارائه میشود، به تدریج آشکار میشود. هر شاهد داستان را از دیدگاه خود روایت میکند که شامل دزد مشهور به نام تاجومارو، همسر زندهی سامورایی، روح سامورایی مرده که از طریق یک میانجی صحبت میکند، و چوببری که شاهد واقعه بوده است، میشود.
تاجومارو، دزد، ادعا میکند که او پس از دیدن زوجی در جنگل، به آنها نزدیک شده، سامورایی را فریب داده و او را بسته و سپس همسرش را وادار به برقراری رابطه کرده است. پس از آن، او مدعی است که به درخواست زن، با سامورایی دوئل کرده و او را کشته است.
در مقابل، همسر سامورایی داستانی متفاوت را بیان میکند که در آن او از سوی تاجومارو مورد آزار قرار گرفته و پس از آنکه شوهرش به او با نفرت نگاه کرده، او را کشته است.
روح سامورایی، از طریق یک میانجی، یک داستان دیگر را روایت میکند که در آن، پس از وقوع حادثه، خودکشی کرده است.
نهایتاً، چوببر، که ابتدا ادعا میکرد تنها یک شاهد بیطرف است، شهادت خود را ارائه میدهد که داستانهای دیگر را به چالش میکشد و نسخهای دیگر از وقایع را عرضه میکند.
هر یک از این روایتها حاوی اطلاعاتی است که بقیه را تایید یا رد میکند، و هیچ یک کاملاً قابل اعتماد یا قطعی نیستند. راشومون بینندگان را به چالش میکشد تا حقیقت را در میان این داستانهای متضاد جستجو کنند، و در عین حال، به بررسی ماهیت حقیقت و دروغ، ادراک و خودفریبی میپردازد. ژانر فیلم راشومون جنایی، درام و رمز و راز میباشد.
هنرپیشه های فیلم سینمایی راشومون
بازیگران فیلم راشومون از جمله بزرگترین نامهای سینمای ژاپن در دوران خود بودند و نقشآفرینیهای آنها به شدت مورد تحسین قرار گرفته است:
توشیرو میفونه
در نقش تاجومارو (دزد): یکی از معروفترین بازیگران ژاپنی، میفونه با نقشآفرینی درخشان خود در فیلم های آکیرا کوروساوا به شهرت جهانی رسید. در راشومون، او نقش دزد جنگلی را بازی میکند که در مرکز داستان جنایت و دروغ قرار دارد.
توشیرو میفونه، بازیگر برجسته ژاپنی، در 1 آوریل 1920 در شاندونگ، چین، به دنیا آمد و در 24 دسامبر 1997 در میتاکا، نزدیک توکیو، ژاپن، درگذشت. میفونه به خصوص برای نقشآفرینیهای پرانرژی و باشکوهش در نقشهای سامورایی، به ویژه در فیلمهایی که توسط آکیرا کوروساوا کارگردانی شدهاند، مانند راشومون، هفت سامورایی، تخت و خون، دژ پنهان و یوجیمبو شناخته شده است. میفونه همچنین برای نقشآفرینیهایش در سریالها و فیلمهای دیگر مورد تقدیر قرار گرفته است، از جمله نقش لرد توراناگا در مینیسریال شوگان و ایفای نقش امیرالفلیب ایسوروکو یاماموتو در سه فیلم مختلف. او به عنوان یکی از بزرگترین بازیگران تاریخ سینمای ژاپن شناخته میشود.
ماچیکو کیو
در نقش همسر سامورایی: کیو یکی از بازیگران محبوب سینمای ژاپن بود و در این فیلم نقش زنی را ایفا میکند که داستان او و تجربهاش از حوادث مورد سوال قرار میگیرد.
ماچیکو کیو، بازیگری شناخته شده و احترامبرانگیز ژاپنی بود که بیشتر به خاطر نقشآفرینیهایش در دهه 1950 شهرت دارد. او در 25 مارس 1924 در اوساکا، ژاپن به دنیا آمد و در 12 می 2019 در سن 95 سالگی به دلیل نارسایی قلبی در توکیو درگذشت.
کیو به خصوص برای بازی در همین فیلم شناخته میشود. این نقش به او شهرت جهانی آورد و او را به یکی از اولین ستارگان بینالمللی سینمای ژاپن تبدیل کرد. کیو نه تنها در فیلمهای دوران ادواری بازی کرد، بلکه در نقشهایی چون شاهزادهها، گیشاها و زنان بازار نیز ظاهر شد و نقشهایش به چالش کشیدن نقشهای سنتی زنان در سینمای ژاپن کمک کرد.
در طول دوران حرفهای خود، او با کارگردانان بزرگی چون تینوسوکه کینوگاسا، کنجی میزوگوچی، میکیو ناروسه و یاسوجیرو اوزو همکاری کرد. نقشآفرینیهای کیو نه تنها در ژاپن بلکه در سطح بینالمللی نیز تحسین شده است. برای نمونه، فیلم دروازهی جهنم از او در سال 1953 جایزهی بزرگ جشنوارهی فیلم کن و یک اسکار افتخاری را به دست آورد.
ماچیکو کیو نه تنها به خاطر نقشآفرینیهایش در فیلمها شناخته شده است بلکه به عنوان یک رقصنده نیز فعالیت میکرده است. او از یک خانواده معمولی در اوساکا آمده بود و با وجود چالشهای بزرگ، به یکی از معروفترین چهرههای سینمای ژاپن تبدیل شد.
ماسایوکی موری
در نقش سامورایی: او نقش شوهر را ایفا میکند، که مرگ او و داستانهای مختلف دربارهی آخرین لحظاتش بخش مرکزی معمای فیلم را تشکیل میدهند.
تاکاشی شیمورا
در نقش کیکوری، چوببر: شیمورا، که یکی دیگر از چهرههای مکرر در فیلمهای کوروساوا است، در این فیلم نقش چوببری را دارد که شهادت او نیز یکی از نقاط کلیدی فیلم را تشکیل میدهد.
این بازیگران با استعداد و نقشآفرینیهای ماندگارشان به راشومون عمق و جذابیت بخشیدند و به آن کمک کردند تا به یکی از مهمترین آثار سینمایی دوران خود تبدیل شود.
نقد فیلم سینمایی راشومون
راشومون فیلمی است که در زمان انتشار خود با استقبال و تحسین روبرو شد، اما همچنین با نوآوریهایش در سینما، بسیاری از بینندگان و منتقدان را به چالش کشید. این فیلم نه تنها به خاطر نقشآفرینیهای قدرتمند و کارگردانی هنرمندانهی آکیرا کوروساوا شناخته میشود، بلکه به دلیل نوع روایت داستانش که مبتنی بر ادراکها و دیدگاههای مختلف است، مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از جنبههای برجستهی فیلم، روایت چند وجهی آن است. راشومون با نشان دادن چندین نسخه متفاوت از یک حادثه، نشان میدهد که حقیقت میتواند چندوجهی باشد و به شدت توسط ادراکهای فردی تحت تأثیر قرار گیرد. این ایده در آن زمان در سینما کمتر دیده شده بود و به عنوان اثر راشومون در فرهنگ عامه جای گرفت، که به مفهومی اشاره دارد که حقیقت میتواند از دیدگاههای مختلف متفاوت باشد.
نقد و بررسیهای فیلم همچنین به نوآوریهای فنی و بصری آن اشاره دارند. آکیرا کوروساوا برای این فیلم از تکنیکهایی مانند استفاده از نور و سایه به شیوهای نمایشی و دراماتیک استفاده کرد که به ایجاد حس و حال خاص فیلم کمک کرد. علاوه بر این، استفاده از برشها و فلشبکها به گونهای که تا آن زمان بیسابقه بود، ساختار داستانی فیلم را تقویت کرد و به آن عمق بیشتری بخشید.
راشومون به دلیل نحوه پرداختن به مفاهیمی مانند حقیقت و واقعیت نیز مورد توجه قرار گرفت. این فیلم با قرار دادن مخاطب در موقعیتی که باید بین نسخههای مختلف یک رویداد تکاندهنده یکی را انتخاب کند، به مخاطبان امکان میدهد تا درباره اینکه چگونه واقعیتها میتوانند تحریف شوند و چگونگی تأثیر پیشفرضها و تعصبات شخصی بر درک ما از حقیقت، تأمل کنند.
نمرات فیلم Rashomon
این فیلم توانسته در سایت imdb امتیاز 8.2 را به خود اختصاص دهد. این امتیاز از 179 هزار رای کسب شده است.
در نهایت، راشومون نه تنها به عنوان یک اثر پیشرو در سینمای جهانی شناخته شده است، بلکه به عنوان یک مطالعه عمیق و پیچیده در مورد طبیعت انسانی و نسبی بودن حقیقت نیز مورد ستایش قرار گرفته است. این فیلم به واسطه تأثیراتی که بر سینما و فرهنگ عامه گذاشته، همچنان به عنوان یک شاهکار در تاریخ سینما مطرح است و به بینندگان امروزی هم چالشهای فکری و بصری را ارائه میدهد.
سخن پایانی:در پایان، فیلم راشومون بیش از آنکه تنها یک اثر سینمایی باشد، تجربهای فراتر از زمان و مکان است که بینندگان را با سوالاتی درباره حقیقت، ادراک و انسانیت روبرو میکند. این فیلم نه تنها یک نقطه عطف در تاریخ سینمای جهانی محسوب میشود بلکه به عنوان یک اثر فلسفی که بررسی میکند چگونه حقیقت میتواند از دیدگاههای مختلف تغییر کند، شناخته شده است.
راشومون از آکیرا کوروساوا نه تنها جهان سینما را تغییر داد، بلکه نگرشها نسبت به داستانپردازی و روایت حقایق را نیز تغییر داد. این فیلم به ما یادآوری میکند که در دنیایی که در آن حقایق به طور فزایندهای نسبی به نظر میرسند، شاید مهمترین چیز تلاش برای فهم دیدگاهها و تجربیات دیگران باشد.
در حالی که سالها از انتشار این فیلم میگذرد، راشومون همچنان به چالش کشیدن و الهام بخشیدن به نسلهای مختلف بینندگان و فیلمسازان را ادامه میدهد. این اثر نمادین، به ما نشان میدهد که سینما میتواند چگونه به عنوان یک ابزار قدرتمند برای بررسی عمیقترین مسائل بشری عمل کند و همچنان به عنوان یک منبع بیپایان برای تامل و کشف، باقی بماند.