نگاهی به فیلم سینمایی آقای زالو

در شرایط فعلی سینمای ایران، «آقای زالو» با وجود تمام ضعف‌ها، اثری آبرومند و قابل احترام است که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن عبور کرد.

فیلم آقای زالو را می‌توان بهترین و پخته‌ترین فیلم مهران احمدی تا امروز دانست؛ اثری که ادامه‌دهنده مسیری است که او از «مصادره» آغاز کرده بود؛ چراغ انداختن بر نقاط خاموش، تاریک و کمتر روایت‌شده دهه شصت. دهه‌ای که همچنان ظرفیت‌های دراماتیک فراوانی دارد و پرداختن به آن، به‌ویژه در قالب سینمای کمدی، همواره با ریسک و حساسیت همراه بوده است.

«آقای زالو» در همین مسیر حرکت می‌کند، اما نسبت به آثار پیشین احمدی، لحن صریح‌تر و جسورانه‌تری دارد؛ لحنی که بی‌تردید تحت‌تأثیر شرایط اجتماعی و سیاسی سال‌های اخیر شکل گرفته است.

فیلم در فضای فعلی سینمای ایران که اغلب کمدی‌ها یا به شوخی‌های سطحی و بی‌دغدغه پناه می‌برند یا صرفاً به دنبال فروش هستند، جایگاه متفاوتی پیدا می‌کند. «آقای زالو» را می‌توان بهترین کمدی امسال سینمای ایران دانست؛ نه به‌دلیل بی‌نقص‌بودن، بلکه به این خاطر که تلاش می‌کند هم مخاطب را بخنداند و هم او را درگیر یک مسئله اجتماعی و تاریخی کند. همین تلاش برای ایجاد تعادل میان سرگرمی و دغدغه‌مندی، ارزش فیلم را دوچندان می‌کند.

با این حال، مشکل اصلی فیلم از جایی آغاز می‌شود که کارگردان و خود اثر میان دو لحن جدی و کمدی معلق می‌مانند و نمی‌توانند تکلیف خود را به‌طور کامل با مخاطب روشن کنند. فیلم نه آن‌قدر قاطع است که به‌عنوان یک اثر کاملاً جدی و انتقادی عمل کند و نه آن‌قدر ر‌ها و هوشمندانه به‌سمت کمدی می‌رود که بتواند از ظرفیت طنز خود نهایت استفاده را ببرد. این دوگانگی باعث می‌شود در برخی لحظات، انتظار تماشاگر برآورده نشود و فیلم دچار لکنت لحن و ناپیوستگی روایی شود.

در بخش‌هایی، شوخی‌ها و موقعیت‌های طنز گل‌درشت و مستقیم از کار درآمده‌اند و در مقابل، در لحظات جدی‌تر، فیلمنامه فرصت پرداخت عمیق‌تر موقعیت‌ها را از دست می‌دهد. می‌توان گفت بسیاری از نواقص فیلم ریشه در فیلمنامه دارد؛ جایی که ایده‌های جذاب، آن‌طور که باید، بسط پیدا نمی‌کنند.

از نظر فنی، این اثر بدون تردید بهترین فیلم مهران احمدی محسوب می‌شود. فیلم در انتخاب لوکیشن، طراحی صحنه، میزانسن و به‌ویژه بازی بازیگران عملکرد بسیار خوبی دارد. ترکیب بازیگران هوشمندانه است و هرکدام در جای درست خود قرار گرفته‌اند. امین حیایی در این اثر یکی از بهترین بازی‌های سال‌های اخیرش را ارائه می‌دهد و موفق می‌شود یک شخصیت را در سنین مختلف به‌شکلی باورپذیر اجرا کند؛ اجرایی که یادآور دوران اوج اوست.

ژاله صامتی و مهران احمدی، با وجود حضور کوتاه‌تر در فیلم، بازی‌های دقیق و مؤثری ارائه می‌دهند و به‌خوبی از پس نقش‌هایشان برمی‌آیند. همچنین مونا فرجاد در این فیلم نشان می‌دهد توانایی اجرای نقش‌های متنوع را دارد و می‌تواند از قالب‌های همیشگی فاصله بگیرد.

در مجموع «آقای زالو» اثری است که شاید در فیلمنامه بی‌نقص نباشد؛ اما در فضای امروز سینمای ایران، یک کمدی قابل دفاع است؛ فیلمی که نشان می‌دهد مهران احمدی به پختگی رسیده و می‌تواند مسیر شخصی خود را در سینما ادامه دهد.