یک تحلیلگر بازار ارز با تأکید بر اینکه هر موج قیمتی در بازار دلار باید جداگانه و بر اساس منشأ آن بررسی شود، معتقد است نرخهای فعلی تا حدی ریسک یک درگیری محدود نظامی را پیشخور کردهاند و برای جهشهای سنگینتر، بازار نیازمند شوکهای بسیار شدیدتری است.
دلار چگونه از ۱۰۸ هزار تومان به ۱۶۴ هزار تومان رسید؟
پویان مظفری با مرور روند ماههای اخیر بازار ارز گفت: از ابتدای آبانماه، دلار وارد فاز کفسازی شد و از میانه همان ماه، مسیر صعودی آرام اما مستمری را آغاز کرد. در آن زمان قیمت در محدوده ۱۰۸ هزار تومان قرار داشت و به تدریج تا میانه دیماه به کانال ۱۴۰ تا ۱۴۵ هزار تومان رسید.
به گفته او، این مرحله از رشد قیمت عمدتاً ریشه اقتصادی داشت. به اعتقاد این کارشناس، دلار در محدوده ۱۰۵ تا ۱۰۸ هزار تومان کمتر از ارزش واقعی برآورد میشد و عواملی مانند دشوارتر شدن صادرات نفت، چالشهای نقلوانتقال پول و محدودیتهای بیرونی، زمینه افزایش نرخ را فراهم کرد. بنابراین میتوان این بخش از صعود را یک «موج اقتصادی» دانست.
تغییر فاز بازار؛ از اقتصاد به سیاست و روان بازار
مظفری با اشاره به تحولات بعدی توضیح داد: پس از تثبیت نسبی در کانال ۱۴۰ هزار تومان، همزمان با بروز اعتراضات، فروکش نسبی آن و سپس تشدید تهدیدهای نظامی ـ بهویژه پس از مواضع آمریکا و اعزام ناوهای نظامی ـ بازار وارد فاز تازهای شد.
در این مقطع، دلار که اوایل بهمنماه تا محدوده ۱۳۸ تا ۱۴۰ هزار تومان عقبنشینی کرده بود، طی چند روز کاری تا حوالی ۱۶۳ تا ۱۶۴ هزار تومان جهش کرد و اکنون نیز در همین سطوح نوسان دارد.
به باور این تحلیلگر، موج اخیر بیش از آنکه ناشی از متغیرهای بنیادین اقتصادی باشد، ریشه در فضای روانی و سیاسی داشت. افزایش تقاضای احتیاطی از سوی خانوارها و فعالان خرد ـ آنچه در بازار به «دلارهای خانگی» معروف است ـ نقش مهمی در تشدید این صعود ایفا کرد.
قیمتهای فعلی چه سناریویی را منعکس میکند؟
مظفری تأکید میکند برای تحلیل دقیق بازار ارز باید مشخص شود هر افزایش یا کاهش، حاصل کدام دسته از عوامل است: اقتصادی، سیاسی-نظامی یا اجتماعی. از نگاه او، نرخهای فعلی تا حدی سناریوی یک درگیری محدود نظامی را در خود لحاظ کردهاند؛ به این معنا که اگر تنشی محدود میان ایران و آمریکا یا حتی ایران و اسرائیل رخ دهد، بخش مهمی از این ریسک پیشتر در قیمتها منعکس شده است.
او معتقد است برای عبور معنادار دلار از سطوح کنونی، بازار نیازمند شوکهایی بهمراتب سنگینتر خواهد بود؛ سناریوهایی مانند درگیری گسترده نظامی، توقف کامل صادرات نفت یا تشدید پایدار محدودیتهای دریایی. در نبود چنین شرایطی، جهشهای شدیدتر چندان محتمل ارزیابی نمیشود.
نقش مذاکرات؛ شرط لازم یا شرط کافی؟
این کارشناس بازارهای مالی در ادامه به اثر مذاکرات بر انتظارات ارزی اشاره کرد و گفت: در صورت پیشرفت مثبت گفتوگوها، چه در دور فعلی و چه در مراحل بعدی، میتوان انتظار داشت فشار کاهشی بر بازار ارز وارد شود. با این حال، تجربههای گذشته باعث شده بخشی از فعالان اقتصادی نسبت به پایداری نتایج مذاکرات تردید داشته باشند.
به گفته مظفری، صرف آغاز مذاکره برای تغییر جهت بازار کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، کیفیت و دامنه نتایج آن است. اگر این تصور در بازار شکل بگیرد که ریسک جدی درگیری نظامی عملاً برطرف شده، میتوان انتظار داشت دلار وارد مسیر نزولی شود و همزمان بازارهایی مانند بورس با اقبال بیشتری مواجه شوند. اما در صورت محدود بودن دستاوردها، فضای احتیاطی همچنان بر معاملات ارز حاکم خواهد ماند.
منبع/خبر آنلاین