ایلان ماسک در تازهترین اظهارات خود اعلام کرده است که قصد دارد کدهای منبع شبکه اجتماعی ایکس را بهصورت عمومی منتشر کند؛ تصمیمی که اگر عملی شود، میتواند یکی از مهمترین تغییرات ساختاری این پلتفرم از زمان خرید توییتر توسط او باشد. ماسک میگوید هدف از این اقدام، افزایش شفافیت و از بین بردن ابهام درباره نحوه عملکرد الگوریتمها و زیرساختهای نرمافزاری ایکس است.
وعده شفافیت کامل پس از موج انتقادها
به گفته ماسک، کدهای شبکه اجتماعی ایکس قرار است بدون استثنا در اختیار عموم قرار بگیرند تا توسعهدهندگان و پژوهشگران بتوانند عملکرد این پلتفرم را از نزدیک بررسی کنند. این وعده در شرایطی مطرح شده که ایکس و ابزارهای وابسته به آن طی ماههای اخیر با انتقادهای مختلفی در حوزه شفافیت، امنیت و حریم خصوصی روبهرو بودهاند.
گزارشها حاکی از آن است که یکی از دلایل پررنگ شدن این تصمیم، حواشی مربوط به دستیار هوش مصنوعی گروک بوده است؛ موضوعی که باعث شد برخی کارشناسان نسبت به نحوه مدیریت دادهها و دسترسی به منابع خصوصی کاربران ابراز نگرانی کنند. همین مسئله فشارها بر ماسک را افزایش داد تا درباره سازوکارهای فنی ایکس شفافتر عمل کند.
متنباز شدن ایکس چه معنایی دارد؟
اگر این وعده بهطور کامل اجرا شود، برنامهنویسان مستقل و کارشناسان امنیتی میتوانند کدهای اصلی پلتفرم را بررسی کنند، مشکلات احتمالی را بیابند و حتی در بهبود بخشهایی از آن مشارکت داشته باشند. حامیان نرمافزار متنباز معتقدند این مدل، به افزایش امنیت، کشف سریعتر آسیبپذیریها و بالا رفتن اعتماد عمومی کمک میکند.
از طرف دیگر، شفاف شدن کدها میتواند به کاربران و ناظران کمک کند بهتر بفهمند الگوریتمهای ایکس چگونه محتوا را پیشنهاد میکنند، چه مکانیزمهایی بر دیده شدن پستها اثر میگذارد و تصمیمهای فنی این پلتفرم بر چه مبنایی گرفته میشود.
تردیدها درباره اجرای واقعی این وعده
با وجود واکنشهای گسترده به این خبر، هنوز ابهامهای مهمی درباره آن وجود دارد. منتقدان میگویند متنباز شدن واقعی زمانی معنا پیدا میکند که بخشهای کلیدی و اثرگذار پلتفرم نیز منتشر شوند؛ نه اینکه فقط لایههای کماهمیت یا غیرحساس در دسترس قرار بگیرند.
همچنین هنوز مشخص نیست ایکس با بخشهایی مانند زیرساختهای امنیتی، فناوریهای اختصاصی، سامانههای تبلیغاتی و دیگر اجزای تجاری خود چه خواهد کرد. اگر این قسمتها از انتشار عمومی مستثنا شوند، برخی کارشناسان ممکن است این اقدام را بیشتر یک نمایش شفافیت بدانند تا یک تغییر بنیادین.
سابقه وعدههای مشابه از سوی ماسک
این نخستین بار نیست که ایلان ماسک از شفافسازی کدها و الگوریتمهای ایکس سخن میگوید. پیشتر نیز بخشهایی از الگوریتم پیشنهاد محتوا در توییتر سابق منتشر شده بود و وعدههایی درباره شفاف شدن سیستم تبلیغات این پلتفرم مطرح شد. با این حال، بسیاری از آن وعدهها یا بهصورت محدود اجرا شدند یا هنوز به شکل کامل تحقق پیدا نکردهاند.
به همین دلیل، بخشی از جامعه فناوری ترجیح میدهد تا زمان انتشار عملی کدها، با احتیاط به این خبر نگاه کند.
هنوز زمانبندی دقیقی اعلام نشده است
نکته مهم اینجاست که ماسک هنوز جدول زمانی مشخصی برای انتشار کدهای منبع ایکس ارائه نکرده است. در نتیجه، فعلاً این خبر بیش از آنکه یک اقدام نهایی باشد، در حد یک اعلام موضع مهم و خبرساز باقی مانده است.
در نهایت، اگر ایکس واقعاً به یک پلتفرم متنباز گسترده تبدیل شود، این تصمیم میتواند تاثیر قابلتوجهی بر اعتماد کاربران، نحوه نظارت بر الگوریتمها و حتی آینده شبکههای اجتماعی بزرگ بگذارد. اما تا زمانی که جزئیات عملیاتی و دامنه واقعی این انتشار مشخص نشود، تردیدها همچنان پابرجا خواهند ماند.