بازار روغن موتور خودروهای سبک پس از جهش تا هشت برابری قیمت برخی محصولات چهارلیتری و سنگین شدن هزینه سرویس دوره‌ای خودروها، با مصوبه جدید ستاد تنظیم بازار مبنی بر خروج موقت از شمول قیمت‌گذاری دستوری روبه‌رو شده است.
مقایسه جهش قیمت نمونه‌های روغن موتور در بازار
به گزارش پلازا، بررسی‌های میدانی از بازار روانکارها نشان می‌دهد که بهای قوطی‌های چهارلیتری روغن موتور در فاصله مهر ۱۴۰۴ تا آبان ۱۴۰۵ رشد نجومی داشته است. این مقایسه روی سه نمونه مشخص از روانکارهای پرمصرف بازار انجام شده که تغییرات قیمتی آنها در جدول زیر درج شده است:
نمونه محصول | قیمت در مهر ۱۴۰۴ (تومان) | قیمت در آبان ۱۴۰۵ (تومان) | درصد افزایش قیمت |
|---|---|---|---|
نمونه اول | ۷۸۹,۰۰۰ | ۵,۴۰۰,۰۰۰ | ۵۸۵ درصد |
نمونه دوم | ۵۸۱,۰۰۰ | ۴,۸۰۰,۰۰۰ | ۷۲۶ درصد |
نمونه سوم | ۵۲۰,۰۰۰ | ۴,۵۰۰,۰۰۰ | ۷۶۵ درصد |
این ارقام مربوط به کشف قیمت‌های رایج در سطح خرده‌فروشی بازار آزاد است و با قیمت‌های مصوب کارخانه‌ای تفاوت دارد.
هزینه سرویس دوره‌ای و تعویض روغن خودروهای داخلی
افزایش کم‌سابقه قیمت روانکارها، هزینه سرویس معمولی خودروها را به سطح میلیونی کشانده است. برای نمونه، بررسی هزینه تعویض روغن یک دستگاه پژو ۲۰۶ با پیشرانه TU5 در آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تهیه ۴ لیتر روغن با قیمت حدود ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان، همراه با خرید فیلتر روغن و پرداخت دستمزد تعویض، مجموعاً بین ۵ میلیون و ۱۷۵ هزار تا ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان هزینه روی دست مالک می‌گذارد. این برآورد بدون احتساب تعویض سایر فیلترها از جمله فیلتر هوا و اتاق یا سرویس‌های جانبی است که می‌تواند برخی رانندگان را به تعویق انداختن سرویس دوره‌ای یا استفاده از روغن‌های بی‌کیفیت سوق دهد.
شکاف ظرفیت اسمی تولید و واقعیت عرضه در بازار
طبق آمارهای رسمی انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران، چهار پالایشگاه کشور ظرفیت اسمی سالانه ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تن روغن پایه دارند که حدود ۶۰۰ هزار تن آن برای انواع روغن‌های موتوری بنزینی، دیزلی و دنده در نظر گرفته شده است؛ رقمی که در مقایسه با نیاز کل کشور (حدود ۸۰۰ هزار تن) مازاد را نشان می‌دهد. با این وجود موانعی نظیر چالش تأمین خوراک، تخصیص ارز واردات مواد افزودنی، مشکلات ملزومات بسته‌بندی و نوسانات توزیع سبب شد در مقاطعی تولید تا ۷۰ درصد کاهش یافته و بازار با کسری شدید مواجه شود.
ورود مراجع نظارتی و اجرای طرح توزیع مستقیم در تهران
مدیرکل بازرسی سازمان حمایت هرگونه افزایش رسمی قیمت از سوی کارخانه‌ها را رد کرده و نرخ‌های چندبرابری بازار را غیرقانونی دانسته است. تعزیرات حکومتی استان تهران نیز از پلمب مراکزی خبر داد که روغن موتور را تا ۴ الی ۵ برابر قیمت تمام‌شده عرضه می‌کردند. در واکنش به این وضعیت، طرح توزیع مستقیم روغن موتور و تایر با نرخ مصوب از ۴ آبان در ۳۰۰ نقطه صنفی مناطق ۲۲گانه تهران آغاز شد و عرضه مستقیم در ۱۵۰ واحد با سقف سود ۷ درصدی نیز برای تنظیم بازار به اجرا درآمد.
خروج روغن موتور سواری از قیمت‌گذاری دستوری تا پایان سال
در مهم‌ترین تغییر سیاست‌گذاری، ستاد تنظیم بازار در جلسه ۱۸ آبان به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور، روغن موتور خودروهای سبک را تا پایان سال ۱۴۰۵ از شمول قیمت‌گذاری دستوری معاف کرد؛ با این شرط که روغن‌های دیزلی کماکان طبق مقررات پیشین قیمت‌گذاری شوند. هدف از این مصوبه بازگرداندن انگیزه تولید و رفع اختلال شبکه توزیع است، هرچند کارایی نهایی این تصمیم به استمرار تأمین، نظارت بر نرخ واقعی عرضه و شفاف‌سازی زنجیره بستگی دارد.