جزیره کوچک فاویگنانا در قلب دریای مدیترانه، این روزها بیش از هر زمان دیگری در کانون توجهات جهانی قرار گرفته است. پس از اکران حماسی فیلم «اودیسه» به کارگردانی کریستوفر نولان که با ثبت رکورد ۲۶۴ میلیون دلاری در نخستین آخر هفته اکران، بزرگترین افتتاحیه کارنامه این فیلمساز را رقم زد، این جزیره که در فیلم بهعنوان سرزمین «ایتاکا» (میهن باستانی اودیسه) به تصویر کشیده شده، شاهد هجومی بیسابقه از گردشگران بوده است. با این حال، مسئولان محلی اکنون با چالش بزرگ حفظ تعادل میان رونق اقتصادی ناشی از صنعت سینما و جلوگیری از فروپاشی زیرساختهای زیستی جزیره دستبهگریبان هستند.
پیوند سینمایی که به مقصد گردشگری تبدیل شد
فاویگنانا که بزرگترین جزیره مجمعالجزایر اگادی در نزدیکی سواحل سیسیل است، به لطف نگاه هنری نولان و بازسازی قلعه «سانتا کاترینا» بهعنوان کاخ قهرمان داستان، به نمادی از یک لوکیشن سینمایی زنده تبدیل شده است. مقامات محلی قصد دارند این پیوند را فراتر از یک اکران سینمایی ببرند. جوزپه پاگوتو، شهردار فاویگنانا، از برنامههای جدی برای تبدیل مقر سابق تولید فیلم در کارخانه ماهی تن فلوریو به یک نمایشگاه دائمی خبر داده است؛ مکانی که قرار است با حمایت بخش فرهنگی سیسیل و استودیو یونیورسال پیکچرز، لباسها و تجهیزات واقعی فیلم را در معرض دید عموم قرار دهد.
اقتصاد محلی؛ برندگان و بازندگان
استقرار چندینماهه تیم تولید «اودیسه» بین اواخر ۲۰۲۴ تا بهار ۲۰۲۵، با بهکارگیری ۵۰۰ نفر از نیروهای بومی، تزریق درآمدی بین ۱ تا ۲ میلیون یورو را برای اقتصاد جزیره به همراه داشت که محرکی حیاتی برای کسبوکارهای محلی بود. فعالان صنعت هتلداری، از جمله جاکومو اینکاربونا، معتقدند این فیلم دریچهای تازه به سوی گردشگران متمول آمریکایی گشوده است. با این حال، افزایش جمعیت جزیره از ۳ هزار نفر به مرز ۵۰ هزار نفر در پیک تابستانی، زنگ خطری جدی برای خدمات عمومی و محیط زیست جزیره به صدا درآورده است.
مدیریت بحران: از محدودیت تردد تا حفاظت از ساحل
شورای شهر فاویگنانا اکنون با فشار بیسابقهای بر زیرساختهای خود روبهروست. برای مقابله با این فشار و حفظ اصالت منطقه، مسئولان در حال تدوین طرحهای مدیریتی جدیدی هستند. نصب ۲۰۰ شناور پهلوگیری برای جلوگیری از نزدیکی بیشازحد قایقهای تفریحی به حریم ساحلی و اعمال محدودیتهای سختگیرانه برای ورود خودروهای گردشگران، از جمله اقداماتی است که برای پیشگیری از تخریب زیرساختهای جزیره و جلوگیری از وقوع پدیده «گردشگری بیشازحد» (Overtourism) در دستور کار قرار گرفته است.