با محدود شدن کارت‌های آزاد جایگاه و امکان ذخیره فقط ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی در هر ماه، برنامه‌ریزی برای سفر بیش از گذشته به کارت سوخت شخصی و میزان مصرف روزانه رانندگان وابسته شده است. سقف ذخیره این سهمیه ارزان نیز ۱۸۰ لیتر اعلام شده است.
سه سهمیه بنزین برای خودروهای شخصی
به گزارش پلازا، بر اساس سازوکار اعلام‌شده، هر خودروی سواری شخصی در هر ماه سه سهمیه جداگانه دریافت می‌کند: ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۱۰ هزار تومان.
تفاوت اصلی این سهمیه‌ها در قابلیت انتقال آن‌ها به ماه بعد است. سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان تا سه ماه قابل ذخیره بوده و سقف انباشت آن ۱۸۰ لیتر است. اما سهمیه‌های ۵۰ لیتری با نرخ‌های ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومان در صورت مصرف‌نشدن، به ماه بعد منتقل نمی‌شوند.
سقف ۱۸۰ لیتری برای کدام سفرها کافی است؟
با فرض مصرف متوسط ۱۰ لیتر بنزین در هر ۱۰۰ کیلومتر، سهمیه ذخیره‌شده می‌تواند هزینه سوخت برخی سفرهای کوتاه و میان‌برد را پوشش دهد. برای نمونه، مصرف تقریبی بنزین در سفر رفت‌وبرگشت تهران به قم ۲۹ لیتر و تهران به ساری نزدیک به ۵۰ لیتر برآورد شده است.
با افزایش مسافت، یک ماه سهمیه ذخیره‌شده دیگر برای کل مسیر کافی نیست. سفر رفت‌وبرگشت به رشت حدود ۶۶ لیتر، اصفهان ۹۰ لیتر و کرمانشاه ۱۰۰ لیتر بنزین نیاز دارد.
در سفرهای طولانی‌تر نیز سقف ذخیره ۱۸۰ لیتری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. رفت‌وبرگشت به یزد و تبریز هرکدام حدود ۱۲۵ لیتر و سفر به اهواز نزدیک به ۱۶۴ لیتر بنزین نیاز دارد. سفر به مشهد تقریبا تمام سقف ذخیره را مصرف می‌کند و برای شیراز و بندرعباس، حتی حداکثر سهمیه قابل ذخیره به‌تنهایی کافی نیست.
ذخیره سهمیه برای همه رانندگان ممکن نیست
دستیابی به ذخیره ۱۸۰ لیتری مستلزم آن است که راننده در سه ماه، سهمیه ۶۰ لیتری خود را مصرف نکند. بنابراین خانوارهایی که به‌دلیل رفت‌وآمد روزانه، فاصله محل کار یا نبود حمل‌ونقل عمومی مناسب، مصرف بالاتری دارند، ممکن است امکان ذخیره این سهمیه را نداشته باشند.
از سوی دیگر، سهمیه‌های ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومانی قابلیت ذخیره بلندمدت ندارند. به همین دلیل، رانندگان برای سفر باید علاوه بر سهمیه ذخیره‌شده، مصرف و سهمیه‌های همان ماه را نیز در نظر بگیرند.
محدودیت کارت‌های آزاد جایگاه در ۱۱ استان
از ابتدای آبان ۱۴۰۵، مرحله نخست محدودیت استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه در ۱۱ استان آغاز شده است. هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان و بلوچستان در فهرست استان‌های مشمول این طرح قرار دارند.
در این استان‌ها، اولویت با سوخت‌گیری از طریق کارت شخصی رانندگان است و دسترسی به کارت‌های اضطراری جایگاه محدود شده است. با این حال، کارت‌های اضطراری در برخی جایگاه‌های منتخب و شرایط ضروری، به‌ویژه در مسیرهای پرتردد بین‌شهری، همچنان در دسترس خواهند بود.
کارت سوخت شخصی برای سفر اهمیت بیشتری دارد
با اجرای محدودیت کارت‌های آزاد، اتکا به کارت جایگاه دیگر نمی‌تواند مبنای برنامه‌ریزی سفر باشد. رانندگانی که کارت سوخت خود را گم کرده‌اند یا با خرابی آن مواجه هستند، باید پیش از سفر برای دریافت کارت المثنی یا رفع مشکل اقدام کنند.
هدف اعلام‌شده از این محدودیت‌ها، مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق سوخت است. با این حال، کیفیت صدور کارت سوخت، دسترسی به کارت اضطراری در جاده‌ها و اطلاع‌رسانی درباره جایگاه‌های مشمول طرح، نقش مهمی در تجربه مسافران و تامین مطمئن سوخت در سفر دارد.