ادعایی که جنجالی شد؛ آیا واژه به کاربرده شده در سریال مهران مدیری وارد فرهنگ لغت دهخدا شد؟

استفاده از واژه‌ای ساختگی در یکی از سریال‌های مهران مدیری، اکنون به یک بحث علمی و زبانی در سطح ملی تبدیل شده است. موضوعی که با ادعای جنجالی نویسنده سریال «پاورچین» درباره ورود این لفظ به لغت‌نامه دهخدا آغاز شد و با واکنش سریع و قاطع موسسه دهخدا به پایان رسید. این ماجرا نشان داد که چگونه یک ابداع زبانی در فضای رسانه‌ای می‌تواند مرز میان شوخی و واقعیت علمی را کمرنگ کند.

ادعای نویسنده؛ از سریال تا لغت‌نامه؟

همه چیز از ویدئویی از مهراب قاسم‌خانی، نویسنده فیلم‌نامه سریال «پاورچین»، شروع شد. او در گفتگو با رسانه‌ها مدعی شد که واژه ساختگی «پاچه‌خار» (یا پاچه‌خوار) که برای این سریال ابداع شده، به دلیل مقبولیت در زبان عامه، اکنون در لغت‌نامه دهخدا جای گرفته است. این ادعا که نشان‌دهنده قدرت نفوذ زبان عامیانه در منابع رسمی است، موجی از پرسش‌ها را درباره اصالت و اعتبار منابع زبان فارسی در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرد.

تکذیبیه‌ای از سوی موسسه دهخدا

در پاسخ به این موج خبری، اکرم سلطانی، سرپرست شورای مؤلفان موسسه لغت‌نامه دهخدا، با انتشار توضیحی شفاف، ادعای نویسنده را به طور کامل تکذیب کرد. وی تأکید کرد که این واژه هرگز در لغت‌نامه اصلی دهخدا ثبت نشده و هیئت مؤلفان نیز هیچ اقدامی برای افزودن آن انجام نداده‌اند. سلطانی همچنین خاطرنشان کرد که لغت‌نامه دهخدا در حال حاضر در مرحله پذیرش لغات جدید نیست و فرآیند افزودن واژگان به آن بسیار حساس و متفاوت از ادعای مطرح شده است.

تحلیل ساختاری؛ ابداع هوشمندانه اما غیررسمی

نکته جالب توجه در این میان، دیدگاه تحلیلی سرپرست شورای مؤلفان درباره کیفیت این واژه بود. او ضمن رد وجود این لفظ در منابع رسمی، گفت که واژه «پاچه‌خار» از نظر ساختار دستوری صحیح و از نظر ذوق ادبی، بسیار هوشمندانه و خلاقانه طراحی شده است. به نظر می‌رسد همین ویژگی باعث شده تا این لفظ با رویکردی طنازانه، به سرعت در میان مردم جا بیفتد و مورد استفاده قرار گیرد.

هشدار درباره نسخه‌های غیررسمی و میراث علمی

در پایان این بحث، مسئولان موسسه دهخدا بر اهمیت صیانت از میراث علمی علامه دهخدا تأکید کردند. سلطانی هشدار داد که بسیاری از سوءبرداشت‌ها و انتشار اخبار نادرست، ناشی از استفاده از نسخه‌های غیرقانونی و بارگذاری‌های نامجاز در سایت‌های غیررسمی است. وی تصریح کرد که تنها نسخه فیزیکی لغت‌نامه و وب‌سایت رسمی موسسه، منابع معتبر هستند و هرگونه واژه جدید، تنها در صورت داشتن شرایط لازم، در پروژه عظیم «لغت‌نامه بزرگ فارسی» که در دست تدوین است، ثبت خواهد شد.