تهیهکنندگان فیلمهای «رها» و «گوزنهای اتوبان» میگویند انتشار غیرقانونی آثار در شبکههای ماهوارهای و فضای مجازی، نه تنها بازگشت سرمایه آنها را تهدید میکند، بلکه چرخه اقتصادی و آینده سینمای ایران را زیر فشار قرار داده است.
در دنیای سینما، هر قاب تصویری تنها یک صحنه نیست، بلکه حاصل تلاش، سرمایه و رویاهای کسانی است که شب و روز برای خلق آن جان میکنند. اما وقتی آثارشان بدون اجازه در شبکههای ماهوارهای و فضای مجازی کپی و منتشر میشوند، این رویاها زیر سایهای از بیعدالتی و خسارت مالی له میشوند.
کپیرایت، نگهبان حق خلاقیت و سرمایه هنرمندان، گاه در ایران تنها یک نام است و نه تضمینی برای محافظت از آثار. حالا تهیهکنندگان با صدای بلند از تجربههای تلخ خود میگویند و هشدار میدهند که بدون حمایت قانونی و صنفی، چرخه سینما، این ماشین خیال و خلاقیت، آسیب میبیند و مخاطبان هم از دیدن آثار واقعی محروم میمانند.
در طول یک ماه گذشته چندین فیلم به اکران آنلاین رفته است که به نظر میرسید با تعطیلی سینماها و حضور مردم در خانهها با استقبال خوبی مواجه شود اما متاسفانه پخش غیرقانونی این آثار در ماهواره لطمه جدی به پخش این فیلمها وارد کرد.
از این رو به سراغ تهیهکنندگان دو فیلم «رها» و «گوزنهای اتوبان» رفتیم که در حال حاضر فیلمهایشان در اکران آنلاین قرار دارد و از موضوع کپیرایت لطمه زیادی متحمل شدند.
هیچ ارادهای برای مقابله با کپی رایت فیلمها وجود ندارد
سعید خانی -تهیهکننده فیلم «رها»- که بهتازگی اثرش در اکران آنلاین عرضه شده، در پاسخ به ایسنا از تداوم معضل نقض کپیرایت در ایران و انتشار غیرقانونی آثار در شبکههای ماهوارهای و فضای مجازی انتقاد کرد.
خانی با اشاره به نبود قوانین مؤثر در حوزه کپیرایت در کشور گفت: در حال حاضر ما با یک خلأ جدی در حوزه قوانین حاکمیتی مرتبط با کپیرایت مواجه هستیم و طبیعتاً در چنین شرایطی، تهیهکنندگان و صاحبان آثار بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
وی ادامه داد: در بسیاری از موارد حتی شاهد هستیم افرادی که بهصورت غیرقانونی آثار را منتشر میکنند، از صاحبان اثر درخواست پول میکنند تا پخش غیرمجاز را به تعویق بیندازند؛ موضوعی که نشاندهنده عمق بحران در این حوزه است.
این تهیهکننده سینما با تأکید بر ضرورت ورود جدی صنوف سینمایی افزود: این مسئله نیازمند یک اقدام صنفی و هماهنگ است. باید وکلای متخصص در حوزه سینما، چه در بخش فیلم و چه سریال، وارد عمل شوند و پیگیریهای حقوقی منسجمی صورت گیرد. اگر چنین ساختاری وجود داشته باشد، میتوان تا حدی از حقوق صاحبان آثار دفاع کرد.
در بسیاری از موارد حتی شاهد هستیم افرادی که بهصورت غیرقانونی آثار را منتشر میکنند، از صاحبان اثر درخواست پول میکنند تا پخش غیرمجاز را به تعویق بیندازند؛ موضوعی که نشاندهنده عمق بحران در این حوزه است.خانی با اشاره به وضعیت اقتصادی سینما گفت: در شرایط فعلی، یک فیلم ممکن است در بهترین حالت ۴ تا ۵ میلیون مخاطب داشته باشد، اما در مقابل، نسخههای غیرقانونی آن توسط میلیونها نفر در شبکههای مختلف دیده میشود؛ از شبکههای ماهوارهای گرفته تا کانالهای تلگرامی، و حتی برخی مراکز عرضه فیزیکی در شهرستانها.
وی ادامه داد: متأسفانه هیچ عزم جدی برای مقابله با این پدیده وجود ندارد. نه سازمان سینمایی و نه دستگاه قضایی، آنطور که باید این موضوع را پیگیری نمیکنند. این در حالی است که بازار قاچاق عملاً بهصورت آنلاین و گسترده در حال فعالیت است.
این تهیهکننده با اشاره به پیگیریهای پراکنده در این حوزه گفت: برخی از همکاران از طریق وکلا اقداماتی انجام دادهاند و حتی علیه برخی شبکهها شکایت کردهاند، اما این اقدامات محدود است و پاسخگوی حجم گسترده تخلفات نیست.
خانی با بیان اینکه عمر مفید اکران آنلاین بسیار کوتاه است، افزود: اکران آنلاین معمولاً حداکثر یک ماه بازدهی دارد و اگر در همین بازه زمانی اثر قاچاق شود، عملاً بخش عمدهای از درآمد از بین میرود.
وی با انتقاد از عملکرد نهادهای صنفی گفت: متأسفانه چه در خانه سینما و چه در سایر نهادهای مرتبط، اقدام مؤثر و جدی برای حل این مشکل دیده نمیشود. در حالی که اگر ارادهای وجود داشته باشد، میتوان با همین ابزارهای موجود تا حد زیادی با این پدیده مقابله کرد.
خانی تأکید کرد: در حال حاضر سینمای ایران عملاً دو منبع درآمد دارد؛ اکران سینمایی و اکران آنلاین. با توجه به شرایط موجود، از جمله محدودیتها و تحریمها، بخش مهمی از درآمد تهیهکنندگان به اکران آنلاین وابسته است، اما همین بخش نیز بهدلیل قاچاق آثار بهشدت آسیب دیده است.
وی ادامه داد: متأسفانه بهمحض انتشار یک فیلم در پلتفرمهای آنلاین، نسخههای غیرقانونی آن بهسرعت در چندین شبکه و کانالهای تلگرامی منتشر و حتی برای آن تبلیغ نیز انجام میشود؛ بهگونهای که گاهی بهنظر میرسد این شبکهها خود به تولید و توزیع محتوا مشغول هستند.
این تهیهکننده در پاسخ به میزان خسارت واردشده به فیلم «رها» گفت: اگر این اتفاق رخ نمیداد، پیشبینی میکردیم حداقل حدود ۲۰ میلیارد تومان بازگشت سرمایه داشته باشیم، اما با انتشار غیرقانونی، بخش قابلتوجهی از این درآمد از دست رفته است.
خانی در پایان با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی گفت: علاوه بر اقدامات قانونی، باید در حوزه آگاهیبخشی به مخاطبان نیز کار شود تا مردم بدانند استفاده از نسخههای غیرقانونی چه تأثیری بر چرخه تولید سینما دارد. اگر این آگاهی ایجاد شود، میتواند تا حد زیادی در کاهش این پدیده مؤثر باشد.
صفاری: قاچاق و کپی غیرقانونی، ضربه مالی جدی به سینما میزند
ابوالفضل صفاری -تهیهکننده فیلم «گوزنهای اتوبان»- هم در پاسخ به ایسنا، درباره وضعیت سینمای ایران و مشکلات کپی رایت آثار پس از اکران آنلاین فیلمها، گفت: در حال حاضر که مردم امکان رفتن به سینما را ندارند و شرایط برای سینماها سخت است، این بهترین فرصت بود برای اکران آنلاین. اما واقعیت این است که سینما در ایران مهجور است و سرمایهگذاران هم بسیار عاصی شدهاند.
وی ادامه داد: بخش عمدهای از درآمد فروش سینما به سینماداران و دفترهای پخش میرسد و سود واقعی برای تهیهکننده بسیار کم است.
این تهیهکننده خاطرنشان کرد: اگر فیلم در سینما خوب بفروشد، سود محدودی به دست میآید، ولی اکران آنلاین منافع بهتری دارد و دست سرمایهگذار هم در آن بازتر است. از نظر من، انتشار غیرقانونی فیلمها در شبکههای ماهوارهای یک بیعدالتی است.
صفاری بیان کرد: سینما همیشه نیازمند حمایت است، همانطور که در بسیاری از کشورهای دنیا، دولتها سینما را یارانه میدهند، چه در بخش تولید فیلم و چه سالنهای سینما. در اروپا، بسیاری از فیلمهای داخلی با کمک دولت ساخته میشوند و بخش خصوصی فقط نقش توزیعکننده دارد.
وی در مورد تجربه «گوزنهای اتوبان» در شبکههای غیرقانونی گفت: بعد از اکران آنلاین، فیلم ما بدون اجازه در شبکههای مختلف پخش شد. جالب اینجاست که برخی از این شبکهها نه تنها پیشنهاد خرید فیلم را ندادند بلکه به من زنگ زدند و گفتند مبلغ ۳۰۰میلیون تومان پرداخت کنید فیلمتان را دیرتر پخش کنیم. این شرایط واقعاً وحشتناک است.
این تهیهکننده یادآور شد: در کشورهای دیگر این مشکل از طریق قانون کپیرایت قابل پیگیری است، اما در ایران و برخی کشورها قوانین مناسبی وجود ندارد. باتوجه به اینکه فیلم «گوزنهای اتوبان» محصول ایران و آلمان است من شخصاً از طریق وکیل شرکت آلمانی در حال پیگیری این موضوع از خارج کشور هستم تا ببینم چه میتوان کرد.
برخی از این شبکهها نه تنها پیشنهاد خرید فیلم را ندادند بلکه به من زنگ زدند و گفتند مبلغ ۳۰۰میلیون تومان پرداخت کنید فیلمتان را دیرتر پخش کنیم. این شرایط واقعاً وحشتناک است. وی تأکید کرد: مسئله کپی رایت نیازمند توجه و حمایت جدی است تا تولیدکنندگان و سرمایهگذاران سینمای ایران بتوانند با آرامش به فعالیت خود ادامه دهند و حق آثارشان رعایت شود.
صفاری درباره میزان آسیبهای مالی ناشی از کپی غیرقانونی فیلمش گفت: واقعیت این است که هنوز برآورد دقیقی از عدد این خسارتها نداریم، اما بدون تردید ضربه مالی قابلتوجهی به پروژهها وارد میشود.
او با اشاره به دسترسی آسان به نسخههای غیرقانونی فیلمها افزود: وقتی فیلمها بهراحتی کپی و منتشر میشوند، عملاً چرخه اقتصادی اثر مختل میشود و بازگشت سرمایه با مشکل جدی مواجه خواهد شد.
این تهیهکننده ادامه داد: برخی تصور میکنند پخش فیلم در ماهواره و کانالهای تلگرامی و مجازی نوعی تبلیغ برای فیلم میباشد، اما در عمل چنین نیست و بیشتر به ضرر اثر تمام میشود.
صفاری در پایان ابراز امیدواری کرد که با ایجاد سازوکارهای مؤثر، امکان جبران خسارتها و جلوگیری از گسترش این پدیده فراهم شود، چراکه به گفته او «این مسئله لطمه زیادی به سینما وارد میکند».
منبع/گزارشی در ایسنا