اگر سوئیچ را اشتباه انتخاب کنید، ممکن است بعد از راه‌اندازی دوربین‌ها یا اکسس‌پوینت‌هایی که برقشان را از کابل شبکه می‌گیرند، روشن نشوند؛ چون سوئیچ قابلیت PoE ندارد. یا مسیری که سوئیچ را به بقیه ی دستگاه وصل میکند آن‌قدر کند است که سرعت همه دستگاه‌ها را پایین می‌آورد. یا شبکه‌های جداگانه‌ای (VLAN) که ساخته‌اید آن‌طور که انتظار داشتید کار نمی‌کنند. در بازار ایران دو نام بیشتر از بقیه به گوش می‌خورد: سوئیچ سیسکو و سوئیچ میکروتیک. سیسکو با اکوسیستم سازمانی و تنوع محصولات شناخته میشود و میکروتیک با قیمت رقابتی و انعطاف نرم‌افزاری. در این راهنما تفاوت واقعی این دو، معیارهای مهم خرید و پیشنهاد مناسب هر نوع شبکه را مرور می‌کنیم.
سوئیچ شبکه چه کاری انجام می‌دهد؟
کاربرد اصلی سوئیچ به این صورت خلاصه میشود که کامپیوتر، سرور، دوربین مداربسته، تلفن IP، پرینتر و اکسس‌پوینت را به هم وصل میکند و داده را فقط به مقصد درست می‌فرستد. دو دسته اصلی دارد:
مدیریت نشده: بدون تنظیم کار میکند و برای شبکه‌های کوچک و ساده کافی است.
مدیریت شده: امکان تنظیم VLAN، کنترل دسترسی، اولویت‌بندی ترافیک، پایش وضعیت پورت‌ها و بررسی مشکلات شبکه را فراهم میکند. در برخی مدل‌ها نیز می‌توان پورت‌های مشکوک را شناسایی کرد و در صورت پشتیبانی دستگاه، آن‌ها را به‌صورت خودکار غیرفعال کرد.
سیسکو و میکروتیک هر دو سوئیچ مدیریت‌شده عرضه می‌کنند. تفاوتشان در روش مدیریت، امکانات و هزینه نهایی است.
تفاوت سوئیچ سیسکو و میکروتیک در چهار محور
۱. اکوسیستم و آموزش. سیسکو سال‌هاست استاندارد آموزش شبکه است و مهندسان زیادی با سیستم‌عامل‌های IOS و IOS XE آشنا هستند. میکروتیک با سیستم‌عامل RouterOS و در برخی مدل‌ها SwOS کار میکند که شکل متفاوتی دارد. اگر تیم شما از قبل با سیسکو کار کرده باشد، ماندن در همین اکوسیستم زمان آموزش را کم میکند.
۲. هزینه کل مالکیت. بسیاری از مدل‌های میکروتیک قیمت خرید رقابتی دارند. در سیسکو، هزینه به سری، امکانات نرم‌افزاری و شرایط لایسنس هم بستگی دارد. فقط قیمت خرید را مقایسه نکنید؛ ماژول‌های موردنیاز، زمان عیب‌یابی و نگه‌داری هم جزو هزینه‌اند.
۳. انعطاف نرم‌افزار. RouterOS در مسیریابی، فایروال، VPN و مدیریت ترافیک امکانات گسترده‌ای دارد. برای همین بعضی دستگاه‌های میکروتیک هم نقش روتر دارند و هم می‌توانند مثل سوئیچ پورت‌های متعدد را به هم وصل کنند. مثلاً سری L009 هشت پورت شبکه گیگابیتی، یک پورت SFP و سیستم‌عامل RouterOS دارد. البته این به معنی آن نیست که هر سوئیچ میکروتیک جای یک روتر یا فایروال مستقل را می‌گیرد. در سیسکو هم قابلیت‌های مسیریابی بین سری‌ها فرق میکند.
۴. تفاوت بین مدل‌ها. رفتار قابلیت‌هایی مثل مسیریابی، سرعت پردازش ترافیک، استک (وصل‌کردن چند سوئیچ به‌طوری که مثل یک دستگاه مدیریت شوند) و PoE از مدلی به مدل دیگر فرق دارد. به همین دلیل، مقایسه دو مدل مشخص دقیق‌تر از مقایسه دو برند است.
چند سری شناخته‌شده از هر برند
در سیسکو، سری Catalyst 2960 از قدیمی‌ترین و رایج‌ترین سوئیچ‌های این برند است که هنوز در بسیاری از شبکه‌ها کار میکند، اما قدیمی شده و برخی مدل‌هایش دیگر تولید نمی‌شوند اما برای کسب و کارها و دفاتر کوچک همچنان هم قابل خرید و استفاده هستند ولی برای خرید جدید سری‌های Catalyst 1200 و 1300 که برای کسب‌وکارهای متوسط مناسب تر هستند و سری‌های Catalyst 9200L و 9300 که بیشتر برای شبکه‌های بزرگ‌تر، مثل ساختمان‌های چندطبقه یا مجموعه‌هایی با چند ساختمان استفاده می‌شوند، گزینه‌های امروزی‌تری هستند.
در میکروتیک، سری CRS با RouterOS و سری CSS با SwOS پرکاربرد است. برای هر مدل، تعداد پورت، PoE، آپ‌لینک و قابلیت مسیریابی را از برگه فنی همان محصول بخوانید.
هنگام خرید سوئیچ شبکه به چه نکاتی توجه کنیم؟
تعداد و سرعت پورت‌ها. اول بشمارید الان چند دستگاه دارید و در دو تا سه سال آینده چند دستگاه دیگر به شبکه اضافه میشود. برای بیشتر شبکه‌های اداری، سوئیچی که سرعت هر پورتش یک گیگابیت (۱۰۰۰ مگابیت) باشد کافی است. اما اگر چند نفر هم‌زمان از یک سرور فایل می‌گیرند، اکسس‌پوینت پرسرعت دارید یا مرتب فایل‌های سنگین جابه‌جا می‌کنید، ممکن است به پورت‌هایی با سرعت ۲٫۵ یا ۱۰ گیگابیت نیاز پیدا کنید.
PoE و حداکثر توان. سوئیچ PoE علاوه بر وصل‌کردن دستگاه‌ها، برق دوربین، تلفن IP و اکسس‌پوینت را هم از همان کابل شبکه می‌رساند و دیگر لازم نیست برای هرکدام آداپتور جدا بگذارید. اما هر سوئیچ فقط مقدار مشخصی برق دارد که بین همه دستگاه‌ها تقسیم میکند. مثلاً سوئیچی با ۲۴ پورت PoE ممکن است در مجموع فقط ۳۷۰ وات برق داشته باشد. اگر ۲۴ دوربین به آن وصل کنید که هرکدام ۱۵ وات مصرف می‌کنند، مجموع میشود ۳۶۰ وات و کافی است. ولی اگر دستگاه‌هایتان پرمصرف‌تر باشند، برق برای همه نمی‌رسد و بعضی‌شان روشن نمی‌شوند. پس قبل از خرید، مصرف دستگاه‌ها را جمع بزنید و با کل برق سوئیچ در برگه مشخصات با نام (PoE Budget) مقایسه کنید، و در نهایت میتوانید توان بعضی از سوئیچ های سیسکو خود را با استفاده از قابلیت پاور اضافه افزایش دهید.
لایه ۲ یا لایه ۳. سوئیچ لایه ۲ ترافیک را بر اساس آدرس سخت‌افزاری دستگاه‌ها (MAC) هدایت میکند و امکان بخش بندی شبکه با VLAN را فراهم میکند. سوئیچ لایه ۳ علاوه بر این، مسیریابی بین VLANها را هم انجام می‌دهد، اگر چند VLAN دارید و می‌خواهید ارتباطشان از طریق سوئیچ برقرار شود، قابلیت لایه ۳ را بررسی کنید.
ظرفیت سوئیچینگ. ظرفیت سوئیچینگ نشان می‌دهد سوئیچ در مجموع چقدر ترافیک را می‌تواند پردازش کند. این عدد را در کنار سرعت پورت‌ها و نوع ترافیک شبکه‌خودتان بسنجید تا سوئیچ خودش باعث خطا نشود.
استک و مدیریت. در شبکه‌های بزرگ، مدیریت یکپارچه چند سوئیچ نگه‌داری را ساده‌تر میکند. همه مدل‌ها استک سخت‌افزاری ندارند، پس اگر رشد شبکه را در نظر دارید، از ابتدا بپرسید.
مانیتورینگ و امنیت. قابلیت‌هایی مثل SNMP (پروتکلی برای پایش وضعیت دستگاه)، ثبت لاگ، پشتیبان‌گیری از تنظیمات و کنترل دسترسی در سوئیچ مدیریت‌شده باید بررسی شوند.
ماژول SFP و آپ‌لینک. SFP یک پورت روی سوئیچ است که ماژول قابل تعویض می‌گیرد و برای اتصال فیبر نوری یا لینک پرسرعت به کار می‌رود. آپ‌لینک پورتی است که سوئیچ را به سوئیچ اصلی یا سرور وصل میکند. اگر برای این اتصال از فیبر استفاده می‌کنید، پیش از خرید ماژول مطمئن شوید نوع فیبر (سینگل‌مود یا مولتی‌مود)، سرعت و طول موج آن با سوئیچ سازگار است. مدل CRS305-1G-4S+IN میکروتیک مثال خوبی است: یک پورت شبکه گیگابیتی و چهار پورت SFP+ ده گیگابیتی دارد. این ترکیب برای اتصال فیبر و ارتباط پرسرعت بین سوئیچ‌ها مناسب است، اما برای وصل‌کردن ده‌ها کامپیوتر یا دوربین جواب نمی‌دهد. پس سوئیچ را بر اساس کاربرد و نوع پورت‌هایش انتخاب کنید، نه فقط بر اساس نام برند.
کدام سوئیچ برای چه شبکه‌ای مناسب است؟
دفتر کوچک: برای دفترهای کوچک با حدود ۲۰ دستگاه، یک سوئیچ مدیریت‌شده ۸ تا ۲۴ پورتی می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. تعداد نهایی به سرعت پورت‌ها، نیاز به PoE و رشد آینده بستگی دارد. میکروتیک در این رده گزینه اقتصادی جدی‌تری است.
شرکت متوسط با چند VLAN: سوئیچ لایه ۲ یا لایه ۳ سبک با آپ‌لینک SFP+. هر دو برند جواب می‌دهند و تصمیم بین بودجه و توان فنی تیم است.
شبکه سازمانی چندطبقه یا چندسایت: استک، مدیریت متمرکز و پشتیبانی ساختاریافته اهمیت دارد. سیسکو در سازمان‌هایی که از قبل با آن کار می‌کنند ریسک کمتری دارد.
دوربین مداربسته و تلفن IP: حداکثر توان PoE و پهنای باند آپ‌لینک مهم‌ترین معیارند. مدل را بر اساس تعداد و توان دستگاه‌ها انتخاب کنید، نه نام برند.
شبکه چندشعبه‌ای: ترکیب مسیریابی و سوئیچینگ در RouterOS باعث شده میکروتیک در این حوزه رایج باشد.
اگر در یک شبکه هر دو برند را دارید
استفاده هم‌زمان ممکن و رایج است، به شرط تست این چند مورد:
VLAN و ترانک: ترانک لینکی است که ترافیک چند VLAN را با هم عبور می‌دهد. شناسه VLANها و وضعیت برچسب‌دار یا بدون‌برچسب (Tagged/Untagged) را دو طرف یکسان کنید.
STP: پروتکلی که جلوی ایجاد حلقه در شبکه را می‌گیرد. نسخه آن و سوئیچ ریشه را بررسی کنید.
LACP: روشی برای ترکیب چند کابل به‌عنوان یک لینک پرسرعت‌تر. تنظیمات را در دو طرف هماهنگ کنید.
MTU: حداکثر اندازه داده. اگر از داده زیادی استفاده می‌کنید، مقدار آن را در کل مسیر یکسان نگه دارید.
هر تغییر را اول در محیط آزمایشی یا ساعت کم‌ترافیک اجرا کنید و نسخه پشتیبان کانفیگ داشته باشید.
اشتباهات رایج هنگام خرید
۱. انتخاب فقط بر اساس تعداد پورت اشتباه هست توجه داشته باشید که ظرفیت سوئیچینگ و آپ‌لینک هم مهم‌اند.
۲. نادیده گرفتن حداکثر توان PoE.
۳. خرید ماژول SFP بدون بررسی سازگاری.
۴. تصمیم‌گیری صرفاً بر اساس برند.
۵. راه‌اندازی بدون نسخه پشتیبان تنظیمات.
پرسش‌های متداول
آیا سوئیچ میکروتیک برای شبکه سازمانی مناسب است؟
بعضی مدل‌ها بله، به شرطی که قابلیت‌های مسیریابی، PoE، افزونگی (داشتن مسیر یا منبع تغذیه اضافی برای وقتی که دیگری خراب شود) و نیاز پشتیبانی با شبکه شما سازگار باشد. مشخصات همان مدل را بررسی کنید.
PoE چیست و چقدر توان لازم دارم؟
PoE برق دستگاه‌هایی مثل دوربین و اکسس‌پوینت را از کابل شبکه می‌رساند. مصرف دستگاه‌های متصل را محاسبه کنید و سوئیچی انتخاب کنید که توان کلی PoE و توان هر پورتش با آن سازگار باشد، با کمی ظرفیت اضافه برای آینده.
تفاوت سوئیچ لایه ۲ و لایه ۳ چیست؟
لایه ۲ ترافیک را بر اساس آدرس MAC جابه‌جا میکند. لایه ۳ علاوه بر این، مسیریابی بین شبکه‌ها و VLANها را هم انجام می‌دهد. نوع و میزان قابلیت‌های مسیریابی به مدل بستگی دارد.
جمع‌بندی
انتخاب سوئیچ شبکه باید بر اساس نیاز فنی، بودجه و نیاز مجموعه شما باشد نه نام برند. اول تعداد و سرعت پورت‌ها، و توان کلی PoE، لایه ۲ یا ۳ و آپ‌لینک را مشخص کنید، بعد مدل‌های دو برند را مقایسه کنید. اگر یکپارچگی با اکوسیستم سازمانی اهمیت دارد، سوئیچ سیسکو ارزش بررسی دارد. اگر انعطاف و کنترل هزینه مهم‌تر است، سوئیچ میکروتیک را هم در نظر بگیرید.
برای بررسی گزینه‌های موجود و انتخاب تجهیزات متناسب با نیاز شبکه، میتوانید مدل‌های سوئیچ شبکه در اِندمود را مشاهده کنید.