لایهٔ رسوب مقاومت حرارتی مسیر عبور گرما را افزایش میدهد و ضریب کلی انتقال حرارت را پایین میآورد. وقتی سطح مبدل و اختلاف دمای میانگین ثابت باشد، گرمای کمتری منتقل میشود. برای نمونه، اگر ضریب کلی انتقال حرارت در یک مبدل فرضی از ۱۵۰۰ به ۱۲۰۰ وات بر مترمربعکلوین برسد، با ثابت ماندن این دو عامل، نرخ انتقال حرارت ۲۰ درصد کم میشود. این عدد یک مثال محاسباتی است. میزان تغییر مصرف برق به بار تجهیز و نحوهٔ کنترل سیستم بستگی دارد.
رسوب در کندانسور چگونه تشکیل میشود؟
در کندانسور آبخنک، گرمای بخار یا مبرد از دیوارهٔ لولهها عبور میکند و به آب خنککننده میرسد. در مدارهای دارای برج خنککننده، بخشی از آب در برج تبخیر میشود و غلظت املاح در آب باقیمانده بالا میرود. بسته به سختی کلسیمی، قلیائیت، pH و دمای سطح لوله، ترکیباتی مانند کربنات کلسیم میتوانند از حالت محلول خارج شوند و روی لولهها بلور تشکیل دهند. ترکیب آب همچنین تعیین میکند که آیا رسوبات سولفاتی یا سیلیسی هم میتوانند تشکیل شوند.
ذرات معلق، محصولات خوردگی و لایههای زیستی نیز ممکن است روی سطوح انتقال حرارت تجمع کنند. ذرات معلق میتوانند از برج یا بخش دیگری از مدار وارد کندانسور شوند و در مسیرهای کمجریان تهنشین شوند. لایهٔ زیستی هم میتواند ذرات را روی سطح نگه دارد. اگر تجهیز پس از یک توقف طولانی با افت دبی راهاندازی شد، وضعیت صافیها و دبی واقعی را بررسی کنید. شناخت منشأ گرفتگی کمک میکند پس از تمیزکاری، علت تکرار مشکل را در همان مدار پیگیری کنید.
اثرات منفی رسوب بر عملکرد کندانسور
افزایش دمای خروجی سیال
در مبدل خنککنندهٔ فرایندی، اگر بار و دبی مشابه باشند و مبدل گرمای کمتری دفع کند، سیال فرایندی ممکن است گرمتر از مقدار هدف خارج شود. دمای خروجی آب خنککننده به دمای ورودی، دبی آب و گرمای دفعشده بستگی دارد. هنگام ثبت تغییر دما، مشخص کنید کدام سیال و کدام شرایط کاری را مقایسه میکنید.
افزایش مصرف انرژی
در چیلر آبخنک تراکمی، مبرد ممکن است برای دفع گرما در دما و فشار بالاتری تقطیر شود. در این حالت، کمپرسور برای حفظ همان بار سرمایشی میتواند برق بیشتری مصرف کند. برای سنجش این اثر، توان مصرفی را در بار و شرایط مشابه آب خنککننده مقایسه کنید.
افزایش فشار عملیاتی
اگر رسوب مسیر آب را تنگ کند، افت فشار سمت آب در دبی یکسان میتواند افزایش پیدا کند. اگر پمپ نتواند دبی قبلی را حفظ کند، جریان آب هم کاهش مییابد. فشار تقطیر در سمت مبرد اندازهگیری میشود. ثبت جداگانهٔ این دو شاخص به تشخیص علت افت عملکرد کمک میکند.
کاهش عمر مفید تجهیزات
در مبدلهایی که سطوحشان در معرض شار حرارتی بالا قرار دارد، لایهٔ رسوب میتواند دمای فلز را بهصورت موضعی افزایش دهد. ادامهٔ این شرایط ممکن است به تنش حرارتی و آسیب لوله یا صفحه منجر شود. میزان آسیب به جنس تجهیز، محل رسوب و شرایط کار بستگی دارد.
افزایش احتمال خوردگی موضعی
زیر لایهٔ رسوب، شرایط شیمیایی و میزان اکسیژن ممکن است با بخشهای دیگر سطح تفاوت پیدا کند. در بعضی مدارها، این اختلاف زمینهٔ خوردگی موضعی را فراهم میکند. ادامهٔ خوردگی میتواند ضخامت دیوارهٔ لوله را کم کند و احتمال نشتی را بالا ببرد.
افزایش نیاز به تعمیرات و توقفهای اضطراری
اگر افت ظرفیت، کاهش دبی یا نشتی از محدودهٔ قابلقبول عبور کند، ممکن است تجهیز برای بازدید، شستوشو یا تعمیر از مدار خارج شود. اگر بررسیها رسوب معدنی را تأیید کنند و شستوشوی شیمیایی برای تجهیز مناسب باشد، رسوب زدای صنعتی را بر اساس نوع رسوب و جنس قطعات انتخاب کنید.
علائم رسوب در کندانسور و روش تشخیص
اندازهگیری را پس از پایدار شدن شرایط تجهیز انجام دهید و همراه هر عدد، بار سرمایشی، دمای آب ورودی و دبی را ثبت کنید. اگر اطلاعات دورهٔ تمیز در دسترس است، ابتدا دادهها را با همان دوره مقایسه کنید. در نبود این اطلاعات، مقادیر طراحی یا راهنمای سازندهٔ همان مدل میتواند نقطهٔ شروع بررسی باشد.
نشانه | چه چیزی را بررسی کنیم؟ | چه علت دیگری ممکن است مؤثر باشد؟ |
|---|---|---|
افزایش اختلاف دمای تقرب کندانسور | دمای اشباع مبرد در کندانسور منهای دمای آب خروجی | تغییر دبی آب یا بار سرمایشی |
افزایش افت فشار سمت آب | اختلاف فشار ورودی و خروجی کندانسور در دبی یکسان | گرفتگی مسیر با ذرات معلق |
افزایش فشار تقطیر | فشار تقطیر را کنار دمای آب ورودی و دبی بررسی کنید | گرمتر شدن آب ورودی یا کاهش دبی آب خنککننده |
اختلاف دمای تقرب یا Approach نشان میدهد دمای آب خروجی کندانسور چقدر به دمای اشباع مبرد نزدیک شده است. اگر این اختلاف در بار و دبی مشابه بالا رفته، بررسی وضعیت سطوح انتقال حرارت منطقی است. اگر همزمان دمای آب ورودی بیشتر شده، عملکرد برج خنککننده را هم بررسی کنید. به همین ترتیب، اگر افت فشار را در دو دبی متفاوت اندازه گرفتهاید، پیش از نتیجهگیری شرایط جریان را دوباره مقایسه کنید.
فرض کنید در دورهٔ تمیز، دمای اشباع مبرد ۳۵ درجه و دمای آب خروجی ۳۳ درجه بوده است. اختلاف دمای تقرب ۲ درجه بوده است. اگر اکنون در شرایط مشابه، این دماها به ۳۸ و ۳۴ درجه برسند، اختلاف به ۴ درجه میرسد. این تغییر ارزش بررسی دارد و بهتر است پیش از تصمیم برای شستوشو، صحت حسگرهای دما و مقدار دبی بررسی شود.
در مبدلهای صفحهای و پوستهولوله که هر دو سیال مایعاند، دمای ورودی و خروجی هر دو سمت را همراه با دبی و بار فرایند ثبت کنید. وقتی چند شاخص در شرایط مشابه تغییر میکنند، بازدید سطوح در دسترس و بررسی نمونهٔ رسوب به تشخیص نوع گرفتگی و انتخاب روش پاکسازی کمک میکند.
پیشگیری از رسوب و پاکسازی مبدل حرارتی
کنترل کیفیت آب و شرایط کار
در مدارهای دارای برج خنککننده، سختی، قلیائیت، pH و هدایت الکتریکی آب را متناسب با برنامهٔ تصفیه پایش کنید. هدایت الکتریکی به پیگیری تغییر غلظت کلی املاح کمک میکند و آنالیز آب مشخص میکند کدام ترکیبات در تشکیل رسوب نقش دارند. کنترل املاح آب در گردش، تصفیهٔ آب جبرانی و استفاده از بازدارندهٔ متناسب با آنالیز آب میتواند تشکیل رسوب معدنی را محدود کند. اگر ذرات معلق عامل گرفتگیاند، وضعیت صافیها و فیلتراسیون را بررسی کنید. دبی را هم با محدودهٔ توصیهشدهٔ سازنده مطابقت دهید.
انتخاب روش مناسب برای رسوب موجود
انتخاب شستوشوی شیمیایی یا تمیزکاری مکانیکی به نوع رسوب، ساختار تجهیز و دستورالعمل سازنده بستگی دارد. روش دسترسی به لولهها در کندانسور پوستهولوله با دسترسی به صفحات یک مبدل واشردار فرق دارد. سازگاری محلول شستوشو را با جنس لولهها، صفحات و واشرهای در تماس از روی مستندات محصول بررسی کنید. پس از پاکسازی، دما، دبی و افت فشار را در شرایط کاری مشابه دوباره ثبت کنید تا اثر سرویس مشخص شود و مقادیر جدید برای مقایسههای بعدی در دسترس باشد.
تمیزکاری مکانیکی زمانی قابل بررسی است که دسترسی به مسیرهای رسوبگرفته فراهم باشد و سازنده استفاده از ابزار مناسب را مجاز بداند. در شستوشوی شیمیایی، دستورالعمل تجهیز و برگهٔ فنی محصول مبنای انتخاباند. اگر پس از سرویس، افت فشار کمتر شد اما عملکرد حرارتی بهبود پیدا نکرد، کیفیت پاکسازی و شرایط کار را دوباره ارزیابی کنید.
چه زمانی برای سرویس برنامهریزی کنیم؟
زمان سرویس را با توجه به روند افت عملکرد و حدود سازنده تعیین کنید. هزینهٔ برق اضافهٔ برآوردشده را با هزینهٔ شستوشو و توقف مقایسه کنید.
