ویروس کامپیوتری چیست؟ اولین ویروس رایانه از کجا به وجود آمد؟

ویروس کامپیوتری نوعی نرم افزار است که پس از اجرا، با دستکاری در کد برنامه‌های دیگر، خود را تکثیر می‌کند. اگر به دنبال شناخت بیشتر ویروس کامپیوتری و تاریخچه آن‌ها هستید، این مقاله را از دست ندهید.

یک ویروس بیولوژیکی را در نظر بگیرید. این ویروس‌ها انسان را با بیماری و اختلال در کارها مواجه می‌کنند و اغلب به دارویی قوی نیاز دارند. ویروس کامپیوتری نیز شباهت زیادی به این ویروس‌ها دارد. یک ویروس رایانه طوری طراحی شده که خود را تکثیر کرده، برنامه‌ها و فایل‌های شما را آلوده سازد و کامپیوتر شما را دستکاری یا متوقف کند. ساخت ویروس کامپیوتر با هدف آلوده کردن سیستم‌های آسیب پذیر، در دست گرفتن کنترل ادمین و دزدیدن اطلاعات حساس صورت می‌گیرد.

ویروس کامپیوتری چیست؟

هکرها ویروس‌های کامپیوتری را برای فریب کاربران اینترنتی و سوءاستفاده از آن‌ها طراحی می‌کنند. در سال 2013 (1392) شبکه ویروس بات‌نت Gameover ZeuS شناسایی شد که از سایت‌های دانلود همتابه‌همتا برای تکثیر باج افزار و کلاه برداری بانکی استفاده می‌کرد. در حالی که ده‌ها هزار ویروس رایانه هنوز در اینترنت چرخ می‌زنند، آن‌ها روش‌های خود را تنوع بخشیده و با انواع دیگر بدافزار مانند کرم،‌ تروجان و باج افزار ترکیب شده‌اند. این مقاله به آشنایی بیشتر با ویروس رایانه، تاریخچه و راه‌های مقابله با آن‌ها اختصاص دارد.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

 


ویروس کامپیوتری چیست؟


ویروس کامپیوتری

ویروس کامپیوتری نوعی برنامه رایانه‌ای است که پس از اجرا سعی می‌کند با دستکاری و گنجاندن کدهایش در برنامه‌های دیگر خود را تکثیر کند. هنگامی که تکثیر با موفقیت صورت گرفت، محل‌های تحت تاثیر واقع شده، «آلوده» به ویروس رایانه نامیده می‌شوند.

سازندگان این نرم افزارهای مخرب از تکنیک‌های مهندسی اجتماعی برای فریب و سوءاستفاده از ضعف‌های امنیتی بهره می‌برند تا سیستم‌ها را آلوده و ویروس رایانه را پخش کنند. اکثریت قاطع ویروس‌های کامپیوتری، سیستم‌های مبتنی بر ویندوز را مورد هدف قرار می‌دهند. ویروس‌ها مکانیسم‌های گوناگونی را برای هدف قرار دادن میزبان‌های جدید بکار می‌برند و اغلب از راهبردهای پیچیده‌ای برای مخفی ماندن و فریب آنتی ویروس‌ها استفاده می‌کنند. هدف از ساخت ویروس‌ها می‌تواند منفعت اقتصادی (مانند باج افزار)، ارسال پیام‌های سیاسی، تفریح و سرگرمی، نشان دادن ضعف‌های نرم افزاری، خرابکاری و محروم سازی از سرویس باشد. همچنین در برخی موارد آن‌ها به طور ساده به دنبال تحقیق و کشف پیرامون مشکلات امنیتی، حیات مصنوعی و الگوریتم‌های فرگشتی هستند.

ویروس رایانه با ایجاد اخلال در سیستم‌ها، اتلاف منابع کامپیوترها، خراب کردن داده‌ها، افزایش هزینه نگهداری و سرقت اطلاعات شخصی، سالانه میلیاردها دلار خسارت اقتصادی به بار می‌آورد. برای مقابله با ویروس‌ها برنامه‌های ضد ویروس رایگان و متن باز مختلفی نوشته شده‌اند. همچنین شرکت‌های بزرگی پدیدار شده‌اند که آنتی ویروس‌ های خود را عرضه می‌کنند. از سال 2005 تاکنون محققان امنیت کامپیوتری فعالانه به یافتن راه‌های تازه برای بهبود کارایی آنتی ویروس‌ها جهت شناسایی سریع ویروس‌های جدید مشغولند.

واژه ویروس گاهی به اشتباه برای دیگر انواع بدافزارها استفاده می‌شود. بدافزار شامل ویروس نیز می‌شود؛ اما کرم‌های کامپیوتری، باج افزار، جاسوس افزار، آگهی افزار،‌ تروجان، کی لاگر، روت کیت، بوت کیت، BHO‌های مخرب و دیگر نرم افزارهای مخرب همه جزو بدافزارها هستند.

 

تعریف دقیق ویروس کامپیوتری

ساخت ویروس کامپیوتر

اما تعریف دقیق‌تر ویروس کامپیوتری چیست؟ فرد کوهن، دانشمند آمریکایی علوم رایانه‌ای در سال 1984 برای اولین بار از اصطلاح «ویروس کامپیوتری» استفاده کرد. وی البته معتقد بود «ویروس خوب» نیز داریم. به عنوان نمونه او برنامه‌ای را در نظر داشت که همانند ویروس خود را تکثیر می‌کرد و به فایل‌های اجرایی می‌چسباند تا آن‌ها را فشرده کند. به بیان دیگر هدف از این ویروس خیالی کمک کردن بود. اما متخصصان اصطلاح «ویروس خوب» را قابل قبول نمی‌دانند. ویروس‌ها اغلب برای میزبان خود آسیب‌زا هستند. آن‌ها از جمله به اشغال فضای هارد دیسک یا منابع پردازنده، دزدیدن اطلاعات شخصی (مانند اطلاعات کارت اعتباری، شماره تلفن، نام افراد، آدرس ایمیل، پسورد، اطلاعات بانکی و آدرس خانه)، خراب کردن داده‌ها، نمایش پیام‌های سیاسی، پیام‌های طنز یا تهدیدآمیز بر روی نمایشگر، ارسال ایمیل‌های اسپم به مخاطبان فرد، کی لاگینگ و حتی از کار انداختن کامپیوتر می‌پردازند.

اما همه ویروس‌ها نیز با هدف بد ساخته نمی‌شوند و خود را مخفی نمی‌کنند. در تعریف ویروس، خصوصیت کلیدی این است که آن‌ها «خود را تکثیر می‌کنند» و «بدون اجازه کاربر» دست به تغییراتی در برنامه‌های میزبان می‌زنند؛ چیزی مشابه با ویروس‌های بیولوژیکی که خود را درون سلول‌های بدن تکثیر می‌کنند. با این تعریف، نمی‌توان ویروس نظری کوهن که بدون اجازه کاربر خود را تکثیر و فایل‌ها را فشرده می‌کند را «ویروس خوب» نامید.

 


تاریخچه ایجاد ویروس رایانه


اولین کار آکادمیک بر روی نظریه برنامه‌های رایانه‌ای خود تکثیر شونده، در سال 1949 توسط جان فون نویمان و با یک سخنرانی در دانشگاه ایلینوی انجام شد. کار فون نویمان بعدتر به صورت کتابی به نام ماشین‌های خودتکثیرشونده چاپ شد. وی در مطلبی توضیح داد که یک برنامه چطور می‌تواند خود را تکثیر کند. طرح فون نویمان برای تولید برنامه‌ای که خود را تکثیر کند، اولین ویروس کامپیوتری (به صورت نظری) دنیا شناخته می‌شود و او را پدر نظری ویروس شناسی کامپیوتر می‌دانند. در ویدیوی بالا می‌توانید با برخی از خطرناک‌ترین ویروس‌های کامپیوتری جهان آشنا شوید.

 

ویروس های کامپیوتری اولیه

ویروس Creeper که اولین ویروس کامپیوتری ساخته شده شناخته می‌شود، در شبکه ARPANET ظاهر شد. این ویروس آزمایشی توسط باب توماس در BBN Technologies در 1971 نوشته شده بود. کریپر از شبکه ARPANET برای آلوده کردن کامپیوترهای بزرگ PDP-10 با سیستم عامل TENEX استفاده کرد. این ویروس بر روی نمایشگرها پیغام «من کریپر هستم، اگر می‌توانی من را بگیر!» را نمایش می‌داد. برنامه Reaper برای حذف این ویروس آزمایشی نوشته شد.

در سال 1982 برنامه‌ای به نام Elk Cloner اولین ویروسی بود که در محیطی خارج از آزمایشگاه ظاهر شد. این ویروس که توسط ریچارد اسکرنتا دانش‌آموز دبیرستانی نوشته بود، خود را به سیستم عامل Apple DOS 3.3 چسباند و از طریق فلاپی دیسک پخش شد. Elk Cloner در پنجاهمین بار استفاده از فلاپی دیسک فعال می‌شد و پس از آلوده کردن کامپیوتر، یک شعر کوتاه را نمایش می‌داد.

ویروس رایانه

اولین مورد از ساخت ویروس کامپیوتر برای رایانه‌های آی‌بی‌ام در خارج از آزمایشگاه، یک ویروس سکتور بوت به نام Brain بود که توسط برادران فاروق علوی در پاکستان ساخته شد. طبق گزارش‌ها آن‌ها این ویروس را ساختند تا از کپی کاری نرم افزاری که نوشته بودند جلوگیری کنند. اولین ویروسی که مشخصا ویندوز را هدف قرار داد WinVir بود که در سال 1992 و دو سال قبل از انتشار ویندوز 3.0 کشف شد. چند سال بعد در فوریه 1996 هکرهای استرالیایی از تیم ویروس نویسی VLAD، ویروس Bizatch یا Boza را ساختند که نخستین ویروس ویندوز 95 شناخته می‌شود. در سال 1997 ویروس رمزگذاری شده و پنهان Win32.Cabanas ساخته شد که نخستین ویروس ویندوز NT بود؛ هرچند می‌توانست ویندوزهای مختلف را آلوده کند.

حتی کامپیوترهای خانگی نیز به ویروس‌ها آلوده شدند. نخستین مورد در کامپیوترهای آمیگا یک ویروس سکتور بوت به نام SCA بود که در سال 1987 شناسایی شد. ویروس MacMag که در سال 1988 ساخته شد، پیغامی درباره صلح جهانی را بر روی صفحه نمایش می‌داد و سپس خود را حذف می‌کرد!

ویروس کامپیوتری

 


انواع ویروس کامپیوتری


ویروس رایانه نوعی بدافزار است که با اضافه کردن کد خود به برنامه‌ها تکثیر می‌شود. کامپیوترها از طریق تکثیر آن کد به ویروس آلوده می‌شوند. اما ویروس رایانه انواع مختلفی دارد. شناخت انواع ویروس کامپیوتری می‌تواند جالب باشد. در ادامه به معرفی برخی از مهم‌ترین انواع ویروس های کامپیوتری می‌پردازیم.

شناخت انواع ویروس کامپیوتری

 

ویروس سکتور بوت (Boot Sector Virus)

این نوع ویروس رکورد راه انداز اصلی (اولین سکتور‌ هارد دیسک) را آلوده می‌کند. برچیدن این ویروس کاری دشوار و معمولا نیازمند فرمت است. ویروس‌های سکتور بوت اغلب از راه فلش دیسک و مانند آن منتشر می‌شوند.

 

ویروس غیرمقیم (Direct Action Virus)

ویروس عمل مستقیم که ویروس غیرمقیم نیز نامیده می‌شود، بر روی کامپیوتر نصب نمی‌شود. این ویروس‌ها خود را به برخی فایل‌ها می‌چسبانند و تاثیری بر تجربه کاربری و عملکرد سیستم ندارند.

ویروس کامپیوتری

 

ویروس مقیم (Resident Virus)

برخلاف غیرمقیم، ویروس‌های مقیم بر روی کامپیوتر نصب می‌شوند. تشخیص و نیز حذف این ویروس‌ها مشکل است.

 

ویروس چندجزئی (Multipartite Virus)

این ویروس‌ها از چند راه مختلف منتشر می‌شوند. آن‌ها سکتور بوت و فایل‌های اجرایی را همزمان آلوده می‌کنند.

 

ویروس چندریختی (Polymorphic Virus)

ویروس چندریختی یکی دیگر از انواع ویروس های کامپیوتری به شمار می‌رود. تشخیص این نوع ویروس‌ها برای آنتی ویروس‌هایی که از روش‌های قدیمی استفاده می‌کنند دشوار است. خصوصیت چندریختی که باعث تغییر در هویت آن‌ها پس از تکثیر می‌شود، شناسایی را مشکل می‌کند.

 

ویروس‌های Overwrite

این نوع ویروس‌ها باعث حذف همه فایل‌های آلوده می‌شوند؛ چون تنها مکانیسم مقابله با آن‌ها حذف همه فایل‌های آلوده است. به دلیل انتشار از طریق ایمیل، شناسایی آن‌ها دشوار است.

 

ویروس Spacefiller

این ویروس‌ها فضاهای خالی بین کدها را پر می‌کنند و در نتیجه آسیبی به فایل نمی‌زنند.

خطرناک ترین ویروس کامپیوتری

 

ویروس فایلی

یکی دیگر از انواع ویروس های کامپیوتری ویروس‌های فایلی هستند. این نوع ویروس‌ها فایل‌های اجرایی مانند exe. و com. را آلوده می‌کنند.

 

ویروس ماکرو

همان طور که از نامش پیداست، این نوع ویروس‌ها فایل‌های برنامه‌هایی که از ماکرونویسی پشتیبانی می‌کنند را آلوده می‌سازند. اسناد ورد و اکسل از جمله اهداف مورد حمله ویروس‌های ماکرو است.

 


نشانه‌های ویروسی بودن کامپیوتر شما


هر کاربر کامپیوتر باید از نشانه‌های هشدارآمیز زیر اطلاع داشته باشد. در صورت مشاهده این موارد احتمال آلوده بودن کامپیوتر شما به ویروس وجود دارد.

  • پایین بودن غیرمعمول سرعت کامپیوتر
  • نمایش پیغام‌های متوالی بر روی نمایشگر
  • اجرا شدن برنامه‌ها به صورت سرخود
  • کپی و تکثیر شدن فایل‌ها به صورت خودبخود
  • مشاهده فایل‌ها و برنامه‌های جدید بر روی کامپیوتر
  • حذف شدن یا خراب شدن فایل، فولدر یا برنامه‌ها
  • صدای غیرعادی از هارد دیسک

 


کارهایی که برای مقابله با ویروس کامپیوتری باید انجام بدهید


خطرناک ترین ویروس کامپیوتری جهان

اگر کامپیوتر شما هریک از نشانه‌های ذکر شده بالا را در خود دارد، احتمال آن وجود دارد که علت، یک ویروس یا بدافزار باشد. در این صورت باید به سرعت همه فرمان‌ها را متوقف و یک برنامه آنتی ویروس را دانلود کنید. اگر مطمئن نیستید که چه باید کرد، به افراد متخصص مراجعه کنید. در غیر این صورت، شخصا مراحل زیر را گام به گام دنبال کنید.

 

رفتن به حالت امن (Safe Mode)

سیستم را دوباره راه‌اندازی کنید و در هنگام بوت شدن دکمه F8 را فشار دهید تا منوی گزینه‌های بوت پیشرفته (Advanced Boot Options) نمایش یابد. گزینه Safe Mode with Networking را انتخاب کنید. کار در Safe Mode به مدیریت برنامه‌های مخرب کمک می‌کند؛ چون آن‌ها اجرا نمی‌شوند و غیرفعال هستند. همچنین مهم است که اینترنت را قطع کنید تا از انتشار ویروس جلوگیری شود.

 

حذف فایل‌های موقت (Temporary Files)

برای خالی کردن فضای هارد دیسک، پیش از اجرای آنتی ویروس فایل‌های موقت را حذف کنید. این اقدام به عملیات اسکن آنتی ویروس سرعت می‌بخشد. ابزار Disk Cleanup به حذف فایل‌های موقت کمک می‌کند.

 

دانلود آنتی ویروس

با اتصال به اینترنت یک آنتی ویروس دانلود کنید. به یاد داشته باشید که استفاده از آنتی ویروس‌هایی که به صورت لحظه‌ای (Real-time) به بررسی و حفاظت از سیستم شما در برابر ویروس رایانه و سایر بدافزارها می‌پردازند بسیار موثرتر است. نکته مهم دیگر اینکه بیشتر از یک آنتی ویروس به صورت همزمان بر روی سیستم خود نصب نکنید.

 

اجرای آنتی ویروس و اسکن کردن سیستم

پس از دانلود آنتی ویروس، برای امنیت بیشتر اینترنت را دوباره قطع کنید. سپس آنتی ویروس را اجرا و سیستم خود را به صورت دستی اسکن کنید. همچنین دقت کنید گزینه اسکن خودکار لحظه‌ای توسط آنتی ویروس فعال باشد تا همواره ویروس‌ها و بدافزارهای احتمالی مورد شناسایی قرار گیرند.

 

فایل ها و برنامه های آسیب دیده را دوباره نصب کنید

هنگامی که کار ویروس‌ها یکسره شد، فایل‌ها و برنامه‌هایی که توسط ویروس خراب شده‌اند را دوباره نصب کنید. اگر از فایل‌ها و برنامه‌هایتان نسخه پشتیبان دارید، از آن‌ها بهره ببرید.

 


سخن پایانی


اولین ویروس کامپیوتری

یک رایانه حفاظت نشده طعمه‌ای چرب و نرم برای انواع ویروس کامپیوتری محسوب می‌شود. برای محافظت از کامپیوتر خود در برابر ویروس‌ها از آنتی ویروس و فایروال استفاده کنید، مرتبا آنتی ویروس و سیستم عامل خود را آپدیت کنید، از وب سایت‌های مشکوک بازدید نکنید و ایمیل‌ها و فایل‌های مشکوک و ناشناس را باز نکنید. همچنین برای دانلود نرم افزارها از وب‌سایت‌های رسمی آن‌ها یا منابع مطمئن استفاده کنید.

در صورت تمایل می‌توانید تجربه‌های خود از ویروس‌های کامپیوتری را در قسمت دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید.

اولین نفری باشید که به این مطلب رای می‌دهید
امتیاز به مطلب

چه امتیازی به این مطلب میدی؟

1 2 3 4 5
دیــدگاههای کاربـــران
بارگذاری ...
دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید

نشانی ایمیل شما در مجله خبری پلازا منتشر نخواهد شد. بخش‌هایی که با علامت * مشخص شده اند اجباری هستند.

0/1500
captcha