گروه تحلیلی Citrini Research روز یکشنبه گزارشی منتشر کرد که به شکلی چشمگیر نشان میدهد هوش مصنوعی خودران یا Agentic AI میتواند طی دو سال آینده خسارت اقتصادی گستردهای ایجاد کند. این سناریو، تصویری از آینده ارائه میدهد که در آن نرخ بیکاری دو برابر شده و ارزش کل بازار سهام بیش از یکسوم کاهش یافته است.
چرخه منفی اقتصادی ناشی از هوش مصنوعی
طبق این گزارش:
قابلیتهای هوش مصنوعی بهبود یافته
شرکتها به نیروی کار کمتری نیاز پیدا کردهاند
اخراج کارکنان اداری افزایش یافته
کاهش مصرف ناشی از بیکاری فشار بر حاشیه سود شرکتها را افزایش داده
شرکتها مجبور شدهاند بیشتر روی هوش مصنوعی سرمایهگذاری کنند
هوش مصنوعی دوباره بهبود یافته…
این یک چرخه بازخورد منفی بدون توقف طبیعی ایجاد کرده است که به تعبیر گزارش، تبدیل به یک زنجیره طولانی از شرطبندیهای همبسته روی رشد بهرهوری نیروی کار سفیدپوست شده است.
سناریوی جدید خرس اقتصادی
آنچه Citrini ترسیم کرده، یک نسل جدید از سناریوهای نزولی اقتصادی است که تمرکز آن بر فروپاشی تدریجی اقتصاد است، نه تهدیدی شبیه به Skynet یا هوش مصنوعی مغایر با انسان. در این سناریو، ادغام هوش مصنوعی خودران در فرآیندهای اقتصادی، جایگزینی پیمانکاران بیرونی با سیستمهای هوش مصنوعی ارزانقیمت در داخل شرکتها و اثر آن بر مدلهای کسبوکار بررسی شده است.
به گفته تحلیلگران، این سناریو مشابه «مرگ مدل SaaS» است، اما Citrini فراتر رفته و هر مدل تجاری که معاملات بین شرکتها را بهینه میکند را تحت تاثیر قرار میدهد.
واکنشها و نقدها
گزارش در شبکههای اجتماعی بازتاب گستردهای داشته، اما همه به آن اعتقاد ندارند. حتی خود Citrini بر این نکته تأکید کرده که این یک سناریو است، نه پیشبینی قطعی.
یکی از ابهامات اصلی این است که آیا شرکتها آمادهاند تصمیمات خرید و فروش خود را به هوش مصنوعی بسپارند؟ در سناریوی Citrini، اکثر این تصمیمها قبلاً به پیمانکاران ثالث واگذار شدهاند، بنابراین انتقال آن به AI چندان غیرواقعی به نظر نمیرسد.
جمعبندی
گزارش Citrini به ما یادآوری میکند که هوش مصنوعی فراتر از فناوری، ممکن است سیستم اقتصادی را دستخوش تغییرات عمیق و زنجیرهای کند. اگر شرکتها بهسرعت به سمت جایگزینی نیروی انسانی با AI حرکت کنند، تبعات آن نه فقط برای بازار کار، بلکه برای کل اقتصاد میتواند جدی باشد.