افزایش بیسابقه قیمت قطعات یدکی خودرو که در برخی اقلام خاص تا ۸۰ درصد و در مجموع به طور میانگین حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد برآورد میشود، بازار لوازم یدکی را با چالشی جدی مواجه کرده است.
به گزارش پلازا، این بحران که نتیجه ترکیبی از کاهش واردات، تغییر مسیرهای لجستیکی، افزایش هزینههای تولید و افت محسوس قدرت خرید مردم است، سبب شده تا مصرفکنندگان برای تأمین قطعات مورد نیاز خود، به جای خرید کالاهای نو، به بازار قطعات استوک و دستدوم پناه ببرند.
ریشههای بحران: از تغییر مسیر واردات تا هزینههای لجستیک
بهگفته فعالان صنفی، فرآیند واردات قطعات با پیچیدگیهای جدیدی روبهرو شده است. تغییر مبادی اصلی واردات از دبی به عمان، به دلیل ضعف زیرساختهای بندری و ترانزیتی در عمان، هزینههای حملونقل و انتقال کالا را بهشدت افزایش داده است. علاوه بر این، مصوبات اخیر درباره رفع تعهد ارزی، هرچند به تسهیل نسبی فرآیندها کمک کرده، اما نتوانسته است بر مشکل اصلی، یعنی بالا رفتن هزینههای دلاری و عمومی واردات غلبه کند. این وضعیت، واردکنندگان را به سمت کالاهای ارزانتر سوق داده که خود عاملی برای افت کیفیت در بازار شده است.
چالش تولید: سایه فولاد و قطعی برق بر قیمت نهایی
تولیدکنندگان داخلی نیز در این میان از فشارهای اقتصادی در امان نماندهاند. رشد ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت فولاد در هفتههای اخیر، فشار مضاعفی بر هزینههای تولید قطعات وارد کرده است. در کنار این مسئله، قطعیهای مکرر برق در شهرکهای صنعتی و مشکلات تأمین سوخت برای دیزلژنراتورها، روند تولید را مختل کرده است. این عوامل در کنار تغییر الگوی معاملات از نقدی به چکی، زنجیره تأمین را با بحران نقدینگی و ریسک عدم بازپرداخت تعهدات خریداران روبهرو کرده است.
بازار استوک؛ آخرین پناهگاه مصرفکنندگان
یکی از نمودهای بارز وضعیت موجود، تغییر رفتار مصرفکنندگان نهایی است. با افزایش قیمت خودرو و به تبع آن رشد هزینههای تعمیرات، مردم دیگر توان خرید قطعات نو و اصلی را ندارند. تقاضای گسترده برای قطعات استوک و دستدوم، نشاندهنده تلاشی است که مصرفکنندگان برای دستیابی به قطعات باکیفیتتر (هرچند کارکرده) انجام میدهند تا از خرید قطعات نوِ بیکیفیت و نامطمئن اجتناب کنند. این وضعیت در حوزه ماشینآلات سنگین و خودروهای تجاری که هزینههای نگهداریشان بهشدت افزایش یافته، نمود بیشتری پیدا کرده است.