آژانس فضایی اروپا (ESA) به تازگی تصویری بیسابقه از تلسکوپ فضایی جیمز وب منتشر کرد. این تصویر که از ناحیهی مشهور «Ultra Deep Field» یا زمینه فراژرف هابل گرفته شده، نتیجهی بیش از ۱۰۰ ساعت نوردهی مداوم است. در این مطالعه، وب با استفاده از دوربینهای فروسرخ نزدیک و میانی خود، جزئیاتی از هزاران کهکشان دوردست را ثبت کرده است.
زمینه فراژرف هابل چیست؟
هابل در سالهای ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ منظرهای کوچک از آسمان را، که تقریباً به اندازهی نقطهای کوچک روی آسمان شب است، عکاسی کرد و بیش از ۱۰٬۰۰۰ کهکشان را آشکار ساخت. این تصویربرداری نشان داد جهان جوانتر از آن چیزی است که ما پیشتر میدیدیم. حالا جیمز وب این منطقه را بار دیگر از دید فروسرخ بررسی کرد تا نور بسیار ضعیف کهکشانهایی را که هابل نمیتوانست ببیند، ببیند. این تلسکوپ در همین ناحیهی کوچک بیش از ۲۵۰۰ منبع (کهکشان یا جرم فضایی) جدید پیدا کرده است.
ویژهگی اصلی این رصد، ترکیب دادههای دوربین فروسرخ نزدیک (NIRCam) و ابزار فروسرخ میانی (MIRI) وب است. تمرکز جدید بر روی ناحیه MIDIS با کوتاهترین فیلتر طول موج ابزار فروسرخ جیمز وب صورت گرفت و حدود ۱۰۰ ساعت به طول انجامید؛ این میزان، طولانیترین رصد یک میدان فراکهکشانی در یک فیلتر برای وب محسوب میشود. رنگهای تصویر بر اساس طول موجهای فروسرخ تخصیص یافتهاند:
قرمز و نارنجی: این رنگها نشان میدهند که یک کهکشان پر از گرد و غبار یا ستارههای در حال تولد است.
سبز کمرنگ: کهکشانهای بسیار دوردست که نورشان به دلیل دوری زیاد «کشیده» و به طیف فروسرخ میانی منتقل شده است.
آبی و فیروزهای: کهکشانهایی با نور قوی در فروسرخ نزدیک، معمولاً بدون غبار زیاد.
این رصد عمیقترین نگاه تلسکوپ جیمز وب به جهان تاکنون است و مجموعهای از جزئیات ساختاری کهکشانهای اولیه را به نمایش میگذارد. با تحلیل دادههای بهدستآمده، دانشمندان میتوانند بفهمند چگونه و چه زمانی اولین ستارهها و کهکشانها تشکیل شدند، و اطلاعات مهمی دربارهی چگونگی رشد و تکامل ساختارهای عظیم در کیهان داشته باشند. عکسی که جیمز وب از «زمینه فراژرف هابل» گرفته، دریچهای به دورانهای نخستین کیهان باز کرده است. با مطالعهی این دادهها، محققان میتوانند درک بهتری از تاریخچهی جهان و نحوهی شکلگیری میلیاردها کهکشان داشته باشند؛ موضوعی که برای هر فردی حتی بدون دانش فضایی، شگفتانگیز و الهامبخش است.