هم‌زمان با افزایش ناترازی انرژی و الزام به مدیریت بهینه مصرف سوخت، طرح جدید هوشمندسازی سوخت‌گیری تحت عنوان «توکن بنزین» و شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری در تاریخ ۱۳ مهر ۱۴۰۵ کلید خورد.
به گزارش پلازا، این طرح آزمایشی با هدف شفاف‌سازی عرضه، جلوگیری از خروج سوخت از شبکه رسمی و رصد هویتی تراکنش‌ها طراحی شده است.
توکن بنزین چیست و سازوکار آن چگونه است؟
توکن بنزین نوعی مجوز دیجیتالی جهت احراز هویت است و ماهیت رمزارز یا پول ندارد. رانندگانی که کارت سوخت شخصی خود را همراه ندارند، با استفاده از کارت بانکی معتبر در دستگاه کارت‌خوان جایگاه سوخت، احراز هویت انجام می‌دهند. پس از تایید، دستگاه یک ووچر حاوی رمز چهاررقمی صادر می‌کند که با وارد کردن آن می‌توان از کارت اضطراری جایگاه استفاده کرد. در این روش نیاز به دریافت پیامک یا ارتباط با تلفن همراه وجود ندارد و فرایند کاملاً در محل جایگاه تکمیل می‌شود.
جدول مشخصات و سهمیه‌های جاری سوخت
اطلاعات مربوط به شیوه اجرای طرح، سقف برداشت و نرخ‌های بنزین در قالب جدول زیر ارائه شده است:
شاخص | مشخصات و جزئیات |
|---|---|
سقف سوخت‌گیری با کارت بانکی (در هر نوبت) | ۲۵ لیتر |
گستره اجرای آزمایشی اولیه | ۵۴ جایگاه منتخب در شهر تهران |
نرخ بنزین سهمیه‌ای پایه (۶۰ لیتر) | ۱,۵۰۰ تومان |
نرخ بنزین سهمیه اعتباری (۵۰ لیتر) | ۳,۰۰۰ تومان |
نرخ سوم بنزین (از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵) | ۱۰,۰۰۰ تومان (افزایش‌یافته از ۵,۰۰۰ تومان) |
شیوه احراز هویت | قرار دادن کارت بانکی معتبر در کارت‌خوان و دریافت ووچر رمزدار |
وضعیت کارت‌های سوخت شخصی | کاملاً معتبر و فعال با روال و سهمیه‌بندی سابق |
سرنوشت کارت‌های شخصی و علل نظارت بر کارت اضطراری
بنابر توضیحات عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت، کارت بانکی جایگزین کارت سوخت شخصی نمی‌شود و سهمیه‌های شخصی افراد مانند گذشته روی کارت سوخت اختصاصی‌شان شارژ خواهد شد. این پروژه صرفاً برای ساماندهی کارت‌های اضطراری تعریف شده است، چراکه سهم مصرف بنزین از طریق کارت‌های اضطراری در شهریورماه به حدود ۴۰ درصد رسید و این حجم بالای تراکنش‌های بدون شناسه، احتمال عرضه خارج از شبکه و تخلف را افزایش می‌داد.
پروژه «سوئیچ سهمیه» و چشم‌انداز یارانه‌ها
بر مبنای تکالیف قانون بودجه سال ۱۴۰۴ برای وزارت نفت و بانک مرکزی جهت اتصال سهمیه به کارت‌های بانکی، ساختار «سوئیچ سهمیه» در دستور کار قرار گرفته است. با اجرای کامل این بستر، ارتباط میان خودرو، فرد، حساب بانکی و میزان سوخت مصرفی دقیقاً ثبت می‌شود. این زیرساخت گرچه به‌خودی‌خود به معنای تغییر قیمت یا کاهش سهمیه نیست، اما داده‌های حاصل از آن بستر نظارتی لازم برای سیاست‌گذاری‌های آتی در حوزه یارانه انرژی و کنترل قاچاق سوخت را آماده می‌سازد. در صورت موفقیت فاز آزمایشی ۵۴ جایگاه در تهران، اجرای طرح به کل پایتخت و سایر نقاط کشور گسترش خواهد یافت.