دولت در پی گسترش روند آزادپزی نانواییها در مناطق ۱، ۲ و ۳ تهران، اکنون در حال بررسی جدیترین تغییر در ساختار حمایتهای معیشتی است: جایگزینی یارانه آرد با پرداخت مستقیم یارانه به مصرفکننده. این طرح که در مرحله کارشناسی قرار دارد، میتواند مدل سنتی تأمین آرد یارانهای و توزیع آن در شبکه نانواییها را به کلی دگرگون کند.
قیمتهای جدید در بازار آزادپز؛ چالش تازه خانوارها
به گزارش پلازا به نقل از اقتصاد آنلاین، با اجرای مصوبه آزادپزی برای نانواییهای سنگک و بربری، شاهد جهش قیمتها در برخی مناطق هستیم. در حالی که نان با آرد یارانهای قیمت کنترلشدهای داشت، اکنون قیمت نانهای ساده در برخی واحدهای آزادپز به ۳۵ تا ۵۰ هزار تومان و انواع نانهای خاص به حدود ۷۵ هزار تومان رسیده است. این افزایش قیمت، فشار مضاعفی بر بودجه خانوادهها، بهویژه خانوارهای پرجمعیت، وارد میکند که لزوم وجود یک مکانیزم جایگزین را دوچندان کرده است.
استراتژی انتقال یارانه؛ از ابتدای زنجیره به انتهای آن
وزیر جهاد کشاورزی، غلامرضا نوری قزلجه، با اشاره به هزینههای سنگین خرید گندم از کشاورزان (۴۸,۵۰۰ تومان) و عرضه آن به نانوایان (۱,۰۰۰ تومان)، بر ضرورت انتقال یارانه به مصرفکننده نهایی تأکید کرد. هدف از این تغییر، اطمینان از رسیدن آخرین ریال یارانه به حساب خانوارها از طریق کالابرگ است.
این رویکرد از نظر اقتصادی بسیار هوشمندانه است؛ چرا که:
کاهش اتلاف منابع: جلوگیری از هدررفت بخشی از یارانه در طول زنجیره توزیع (از کشاورز تا نانوایی).
ایجاد رقابت: اتحادیه نانوایان معتقد است با انتقال یارانه به مصرفکننده، رقابت میان نانواییها برای ارائه کیفیت بهتر شکل میگیرد.
مدیریت مصرف: پیشبینی میشود با آزادسازی قیمت، سالانه ۲ تا ۲.۵ میلیون تن در مصرف گندم کشور صرفهجویی شود.
مدیریت هزینهها و چالشهای امنیت غذایی
دولت امسال با مسئولیت پرداخت حدود ۵۰۳ هزار میلیارد تومان یارانه روبروست. اصلاح شیوه پرداخت این مبالغ میتواند بخشی از این بار سنگین را مدیریت کند. با این حال، چالشهای جدی نیز در پیش است:
۱. قدرت خرید: کارشناسان هشدار میدهند که در صورت آزادسازی قیمت، مابهالتفاوت قیمت حتماً باید بلافاصله از طریق یارانه نقدی یا کالابرگ به مردم بازگردانده شود تا از آسیب به اقشار کمدرآمد جلوگیری شود.
۲. مطالبات کشاورزان: رئیس بنیاد ملی گندمکاران، عطاءالله هاشمی، با اشاره به تأخیر در پرداخت مطالبات، هشدار داد که عدم توجه به زنجیره تولید میتواند امنیت غذایی کشور را با چالش جدی مواجه کند.
در نهایت، مسیر پیشرو ترکیبی از کاهش دخالت دولت در بازار و افزایش حمایت مستقیم از شهروند است. اگر دولت بتواند با اجرای دقیق طرح کالابرگ، توازن میان هزینههای تولید نانوایان و قدرت خرید مردم برقرار کند، این تغییر میتواند به یکی از موفقترین اصلاحات ساختاری در حوزه کالاهای اساسی تبدیل شود.