با اوجگیری بحث ناترازی انرژی و افزایش فاصله میان تولید و مصرف بنزین، بار دیگر پرونده حساس اصلاح قیمت سوخت به صدر خبرهای اقتصادی بازگشته است. این بار، ماجرا با ادعای مطرحشدن نرخ سوم بنزین با قیمت ۱۰ هزار تومان بالا گرفت؛ ادعایی که در چند روز گذشته با واکنشهای متفاوت از سوی دولت و مجلس همراه شد.
به گزارش پلازا به نقل از اقتصاد آنلاین، در حالی که سخنگوی دولت پیشتر هرگونه برنامه برای افزایش قیمت بنزین را رد کرده بود، اظهارات تازه او درباره قطعی بودن اتخاذ راهکار برای تراز بنزین، حالا گمانهزنیها درباره تغییرات احتمالی در سهمیه یا قیمت سوخت را دوباره تقویت کرده است.
شایعه بنزین ۱۰ هزار تومانی از کجا شروع شد؟
موج جدید اخبار بنزینی پس از اظهارات مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، آغاز شد. او در رشتهتوییتی مدعی شد دولت بهدنبال اجرای نرخ سوم بنزین با قیمت ۱۰ هزار تومان است و سازمان برنامه و بودجه نیز پیگیر اجرای این طرح از ابتدای مرداد ۱۴۰۵ شده است.
این نماینده مجلس در همان اظهارات تأکید کرد که تجربههای گذشته نشان داده افزایش قیمت بهتنهایی مصرف را کنترل نمیکند و فقط فشار بیشتری به معیشت خانوارها وارد خواهد کرد.
موضع تازه دولت؛ راهکار برای تراز بنزین قطعی است
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، امروز ۳ مرداد ۱۴۰۵ در واکنش به پرسشها درباره افزایش قیمت بنزین و احتمال تغییر در سهمیهبندی، گفت دولت ناچار است برای مدیریت مصرف سوخت تصمیم بگیرد.
او با اشاره به یارانه سنگین بنزین تأکید کرد: برای تراز کردن بنزین، حتماً باید راهکاری اتخاذ شود و این موضوع قطعی و یقینی است. با این حال، سخنگوی دولت درباره جزئیات این تصمیم، زمان اجرا و شیوه احتمالی آن توضیح روشنی ارائه نکرد.
چرخش لحن سخنگوی دولت در کمتر از یک هفته
اظهارات امروز مهاجرانی در حالی مطرح شده که او در ۲۹ تیرماه صراحتاً اعلام کرده بود دولت فعلاً برنامهای برای افزایش قیمت سوم بنزین ندارد و در صورت هرگونه تصمیم، موضوع شفاف اطلاعرسانی میشود.
همین تفاوت میان موضع چند روز قبل و سخنان امروز، باعث شده تحلیلگران از تغییر لحن معنادار دولت در قبال بحران سوخت سخن بگویند؛ تغییری که میتواند نشانه فشار جدی ناشی از کسری بنزین باشد.
ریشه ماجرا؛ ناترازی سنگین در تولید و مصرف بنزین
اصل ماجرا به بحران قدیمی اما عمیق ناترازی بنزین بازمیگردد. بر اساس آمارهای مطرحشده از سوی اعضای کمیسیون انرژی مجلس، میانگین مصرف روزانه بنزین در سال گذشته ۱۳۵ میلیون لیتر بوده است.
در مقابل، تولید داخلی بنزین حدود ۱۱۵ میلیون لیتر در روز برآورد میشود. این یعنی کشور با کسری روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر مواجه است؛ شکافی که دولت را ناچار به واردات بنزین و پرداخت یارانه سنگینتر کرده است.
چرا بحث افزایش قیمت دوباره جدی شده است؟
وقتی بنزین وارداتی با هزینه بالا تأمین و با نرخ یارانهای توزیع میشود، فشار مستقیم آن به بودجه عمومی و منابع ارزی کشور وارد میشود. به همین دلیل، دولت و مجلس حالا در برابر یک دوراهی جدی قرار گرفتهاند: اصلاح قیمتی، تغییر سهمیهبندی یا اجرای روشهای غیرقیمتی برای مهار مصرف.
همین وضعیت باعث شده هر اظهارنظر رسمی درباره بنزین، بهسرعت به یکی از مهمترین خبرهای اقتصادی روز تبدیل شود.
دولت بهدنبال گرانی است یا مدیریت غیرقیمتی؟
منتقدان افزایش قیمت معتقدند دولت نباید سادهترین مسیر یعنی گرانسازی بنزین را انتخاب کند. از نگاه آنها، راهکارهای مؤثرتر میتواند شامل بهبود کیفیت خودروها، توسعه حملونقل عمومی، کاهش مصرف سوخت در ناوگان فرسوده و سیاستهای تشویقی برای بهینهسازی باشد.
با این حال، اظهارات امروز دولت نشان میدهد اصل تصمیمگیری برای حل ناترازی بنزین تقریباً قطعی شده و اختلاف فعلاً بر سر فرمول اجرا است، نه اصل ماجرا.
آیا افزایش قیمت بنزین در مرداد قطعی است؟
تا این لحظه، هیچ اعلام رسمی و قطعی درباره اجرای بنزین ۱۰ هزار تومانی یا افزایش مستقیم قیمت از مرداد ۱۴۰۵ منتشر نشده است. آنچه فعلاً بهصورت رسمی بیان شده، فقط این است که دولت برای مدیریت مصرف و تراز بنزین ناچار به اتخاذ تصمیم است.
بنابراین، در شرایط فعلی نمیتوان از قطعی بودن گرانی بنزین سخن گفت، اما نشانهها حاکی از آن است که سناریوهای تازه در حوزه سهمیهبندی و قیمت سوخت روی میز قرار دارد.