بر اساس قوانین کار و تأمین اجتماعی، مرخصیهای کارگری به سه دسته اصلی تقسیم میشوند که هر کدام ضوابط خاصی برای پرداخت حقوق و حق بیمه دارند.درک این تفاوتها برای جلوگیری از تضییع حقوق کارگران و شفافیت در روابط کارگر و کارفرما ضروری است.
الف: مرخصیهای با حقوق (تعهد کارفرما)
به گزارش پلازا به نقل از تسنیم، در این نوع مرخصیها، کارفرما موظف به پرداخت حقوق و واریز حق بیمه به سازمان تأمین اجتماعی است:
مرخصی استحقاقی: سالانه ۲۶ روز (بدون احتساب جمعهها). کارگر میتواند تا ۹ روز آن را ذخیره کند.
مرخصی اتفاقات زندگی: ۳ روز مرخصی تشویقی برای ازدواج دائم یا فوت بستگان درجه یک (همسر، والدین، فرزندان).
مرخصی ساعتی: بخشی از مرخصی استحقاقی است که به ازای هر ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه، یک روز از استحقاقی کسر میشود.
مرخصی تولد فرزند برای پدران: طبق قانون جوانی جمعیت، ۳ روز مرخصی با حقوق برای آقایان در نظر گرفته شده است.
ب: مرخصیهای تحت پوشش تأمین اجتماعی (غرامت دستمزد)
در این موارد، قرارداد کار معلق شده و سازمان تأمین اجتماعی مسئول پرداخت مبالغ است:
مرخصی استعلاجی: در صورت بیماری و با تأیید پزشک معتمد یا کمیسیون پزشکی، غرامت دستمزد توسط بیمه پرداخت میشود و سابقه بیمه نیز محسوب میگردد.
مرخصی زایمان: شامل ۹ ماه مرخصی (ترجیحاً ۳ ماه قبل از زایمان) است. بیمه حقوق را پرداخت کرده و کارفرما موظف به پرداخت مزایای رفاهی، سنوات و عیدی است. همچنین مرخصی شیردهی روزانه یک ساعت تا دو سالگی کودک لحاظ میشود.
ج: مرخصیهای بدون حقوق و شرایط ویژه
این دسته از مرخصیها کمترین حمایت مالی را در پی دارند:
مرخصی بدون حقوق: برای تحصیل یا موارد شخصی با موافقت کارفرما. مدت آن معمولاً ۲ سال است (قابل تمدید تا ۴ سال برای تحصیل). در این مدت نه حقوقی پرداخت میشود و نه سابقه بیمهای رد میگردد. کارگر برای جلوگیری از خلاء بیمهای میتواند از بیمه اختیاری استفاده کند.
مرخصی حج واجب: یک بار در طول خدمت به مدت یک ماه. اگر کارگر مرخصی استحقاقی داشته باشد، از آن کسر شده و با حقوق است؛ در غیر این صورت به عنوان مرخصی بدون حقوق لحاظ میشود.