با گذشت روزها از ابلاغیه صریح بانک مرکزی برای بسیج شبکه بانکی جهت عرضه ارز توافقی، مشاهدات میدانی از وضعیتی متفاوت حکایت دارد: تنها سه بانک در شعب محدود خود در تهران، سهمیه ۱۰۰۰ دلاری را به متقاضیان پرداخت می‌کنند.
به گزارش پلازا و به نقل از ایسنا، بررسی‌های میدانی از شعب ارزی پایتخت نشان می‌دهد بانک‌های ملت، تجارت و صادرات تنها مراکزی هستند که فرایند فروش ارز توافقی را اجرا می‌کنند. سایر بانک‌های دولتی و خصوصی یا می‌گویند «بخشنامه به ما ابلاغ نشده» یا صراحتاً اعلام می‌کنند «منابع ارزی برای این کار نداریم.»
ریشه ماجرا از نگاه یک معاون بانکی
یکی از معاونان ارزی شعب بانک‌های نیمه‌خصوصی، دلیل اصلی توقف طرح را شکاف میان نرخ توافقی و بازار آزاد می‌داند. او توضیح می‌دهد: «مبنای بازار توافقی این است که صادرکنندگان، ارز خود را با قیمت توافقی به بانک بفروشند و ما با کارمزدی اندک به متقاضی بدهیم. وقتی نرخ توافقی با بازار آزاد فاصله دارد، هیچ دارنده ارزی حاضر نیست با ضرر بفروشد. وقتی ورودی شعب صفر است، از کدام منبع روزانه به ده‌ها متقاضی ۱۰۰۰ دلار بدهیم؟»
این اظهارات نشان می‌دهد چرخه عرضه از همان گام نخست قفل است: شبکه بانکی بدون «خرید» ارز از صادرکنندگان، توان «فروش» به متقاضیان را ندارد.
شرط احراز محل مصرف هم اجرا نمی‌شود
نکته قابل توجه دیگر اینکه برخلاف اظهارات برخی مسئولان مبنی بر لزوم احراز «محل مصرف» متقاضی، شعب سه بانک عامل بدون پرسش از جزئیات مصرف، صرفاً با کارت ملی، ارز توافقی را عرضه می‌کنند. رویه‌ای که طبق ابلاغیه اولیه بانک مرکزی اجرا می‌شود و هنوز تغییر نکرده است.
کارشناسان بانکی معتقدند حتی همین عرضه محدود فعلی در شعب سه بانک بزرگ نیز ناشی از سازوکار طبیعی بازار توافقی نیست، بلکه حاصل خط اعتباری و تزریق مستقیم منابع از سوی خود بانک مرکزی است تا ویترین طرح کاملاً بسته به نظر نرسد. به باور آنها، تا زمانی که بانک مرکزی شخصاً به عنوان تأمین‌کننده نهایی وارد نشود، تعمیم این طرح به کل شبکه بانکی غیرممکن خواهد ماند.