در شرایطی که فشارهای اقتصادی ناشی از تحریمها، نوسانات ارزی و افزایش هزینههای زندگی، معیشت بخش قابل توجهی از خانوارهای ایرانی را تحت تأثیر قرار داده، دولت از اجرای مرحله جدید کالابرگ حمایتی بهعنوان یکی از محورهای اصلی بسته معیشتی تازه خبر داده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با تشریح ابعاد این طرح اعلام کرده که کالابرگ جدید نهتنها یارانهبگیران فعلی، بلکه بخشی از افرادی را که در دورههای گذشته از فهرست دریافتکنندگان یارانه حذف شده بودند نیز در بر میگیرد.
به گفته سخنگوی دولت، افزایش شدت تحریمها، پیامدهای جنگ و نوسانات نرخ ارز، تأثیر مستقیمی بر معیشت و زیست روزمره مردم گذاشته و دولت این واقعیت را بهطور کامل درک میکند. مهاجرانی تأکید کرده است که اعتراضات اخیر مردم ریشه اقتصادی دارد و نه سیاسی یا امنیتی؛ از نگاه دولت، این واکنشها پاسخی طبیعی به فشارهای معیشتی است و همین برداشت، مبنای طراحی بستههای حمایتی جدید از جمله کالابرگ الکترونیکی شده است.
در همین راستا، رئیسجمهور دستور گفتوگو با اصناف، کسبه و تجار را صادر کرده و حاصل این گفتوگوها، تصویب بستهای ۱۷ تا ۲۰ بندی برای کاهش فشار اقتصادی بوده است. کالابرگ حمایتی یکی از مهمترین محورهای این بسته محسوب میشود؛ ابزاری که قرار است با سازوکاری متفاوت از پرداختهای نقدی گذشته، اثر مستقیمتری بر سبد معیشت خانوارها داشته باشد.
بر اساس توضیحات ارائهشده، کالابرگ جدید با تغییر رویکرد نسبت به مراحل پیشین اجرا میشود. در این مدل، تمرکز صرف بر پرداخت مبلغ ثابت به همه خانوارها کنار گذاشته شده و جبران مابهالتفاوت قیمت کالاهای اساسی با نرخ مصوب در دستور کار قرار گرفته است. به این معنا که خانوارها هنگام خرید، قیمت پایه تعیینشده را پرداخت میکنند و در صورت بالاتر بودن قیمت بازار، اختلاف آن بهصورت اعتبار کالابرگ الکترونیکی در حساب خانوار لحاظ میشود. این سازوکار، حمایت دولت را به مصرف واقعی و شرایط بازار گره میزند و از هدررفت منابع جلوگیری میکند.
مرحله جدید کالابرگ که از آن بهعنوان مرحله ششم یاد میشود، پس از پنج دوره اجرا و ارزیابی، با تغییرات ساختاری همراه شده است. در این مرحله، میزان حمایت برای هر خانوار ثابت نیست و به میزان مصرف و فاصله قیمت بازار با قیمت مصوب بستگی دارد. تمرکز اصلی نیز بر کالاهای اساسی و اقلام ضروری سبد معیشت است؛ اقدامی که به گفته مسئولان، همزمان دو هدف حمایت از خانوارها و کمک به ثبات بازار کالاهای اساسی را دنبال میکند.
درباره زمان واریز کالابرگ مرحله ششم، مقامات دولتی اعلام کردهاند که اعتبار این مرحله تا پیش از عید نوروز در سامانههای مربوطه شارژ خواهد شد. اولویت اصلی در این مرحله، دهکهای پایین درآمدی، یارانهبگیران نقدی، خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی و سایر اقشار آسیبپذیر شناساییشده در پایگاههای رفاهی است. نکته مهم آن است که برای مشمولان، نیازی به ثبتنام جدید یا مراجعه حضوری وجود ندارد و اطلاعات بر اساس دادههای موجود بهروزرسانی میشود.
مهاجرانی در بخش دیگری از سخنان خود، به عوامل افزایش قیمت طلا و ارز نیز اشاره کرده و توضیح داده است که رشد قیمت طلا عمدتاً ناشی از افزایش بهای جهانی است، در حالی که در بازار ارز، کمبود عرضه و افزایش تقاضا نقش پررنگتری داشتهاند. او همچنین تأکید کرده که در کنار سیاستهای حمایتی، مدیریت کسری بودجه و ساماندهی ناترازی بانکها از الزامات اصلاح اقتصاد کلان کشور به شمار میرود.
سخنگوی دولت با اشاره به سیاستهای جدید بانک مرکزی و استقرار مدیریت تازه، ابراز امیدواری کرده است که با اجرای برنامههای اصلاحی، نرخ ارز به ثبات برسد و نتایج این اقدامات در آینده نزدیک برای مردم ملموس شود. او در پایان، نقش رسانهها را در بازگرداندن آرامش به جامعه مهم دانسته و تأکید کرده است که همکاری دولت و رسانهها میتواند به عبور کمهزینهتر از شرایط دشوار اقتصادی کمک کند.
در مجموع، کالابرگ حمایتی جدید دولت پزشکیان بهعنوان بخشی از یک بسته جامع معیشتی، تلاشی است برای پاسخ به فشارهای اقتصادی، افزایش امنیت غذایی خانوارها و هدفمندتر کردن حمایتهای دولتی؛ طرحی که موفقیت آن، بیش از هر چیز به اجرای دقیق، واریز بهموقع و اطلاعرسانی شفاف وابسته خواهد بود.