همزمان با صدور احکام جدید حقوقی و انتشار جزئیات افزایش مستمریها، برای برخی از همسران بازمانده بیمهشدگان متوفی این پرسش مطرح شده که چرا با وجود دریافت مستمری از سازمان تأمین اجتماعی، کمکهزینه عائلهمندی به آنها پرداخت نمیشود.
به گزارش پلازا به نقل از ایرنا، سازمان تأمین اجتماعی در پاسخ به این ابهام اعلام کرده است که پرداخت کمکهزینه عائلهمندی از جمله تعهدات قانونی این سازمان در قبال همسران بازمانده نیست و در مقررات فعلی نیز چنین مزیتی برای این گروه پیشبینی نشده است.
مستمری بازماندگان چه کسانی را شامل میشود؟
بر اساس ماده ۸۰ قانون تأمین اجتماعی، در صورت فوت بیمهشده یا مستمریبگیر واجد شرایط، بازماندگان قانونی او میتوانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند. در این چارچوب، همسر دائمی بیمهشده متوفی، فرزندان واجد شرایط و در برخی شرایط خاص، پدر و مادر تحت تکفل از جمله افرادی هستند که مشمول این حمایت قانونی میشوند.
همچنین در مواد بعدی قانون، نحوه تقسیم این مستمری میان بازماندگان مشخص شده است. ماده ۸۱ سهم هر یک از بازماندگان را تعیین میکند و ماده ۸۳ نیز شرایط قطع یا استمرار پرداخت مستمری را توضیح میدهد. با این حال، در هیچیک از این مواد اشارهای به پرداخت کمکهزینه عائلهمندی به همسر بازماندهای که مستمری دریافت میکند، نشده است.
تفاوت مستمری بازماندگان با مزایای جانبی
سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرده است که قانون میان مستمری بازماندگان و مزایای جانبی مستمری تفاوت قائل شده است. مستمری بازماندگان، حقی قانونی برای حمایت از خانواده بیمهشده متوفی محسوب میشود، اما مزایایی مانند کمکهزینه عائلهمندی تابع ضوابط و شرایط جداگانهای هستند.
طبق توضیح رسمی این سازمان، کمکهزینه عائلهمندی برای مردان مستمریبگیر بازنشستهای در نظر گرفته شده که دارای همسر تحت تکفل باشند. از این منظر، همسر بازماندهای که خود دریافتکننده مستمری بازماندگان است، در تعریف فرد دارای همسر تحت تکفل قرار نمیگیرد و به همین دلیل، این مزیت شامل او نمیشود.
تأمین اجتماعی: پرداخت هر مزیت باید مستند به قانون باشد
سازمان تأمین اجتماعی در توضیحات خود تصریح کرده که هرگونه پرداخت از محل منابع بیمهای باید مستند به قانون باشد و این سازمان نمیتواند فراتر از تعهدات مصرح در قوانین و مقررات، مزایا یا پرداخت جدیدی برقرار کند.
بر همین اساس، در مواردی که قانون حکمی برای پرداخت یک مزیت خاص پیشبینی نکرده باشد، سازمان تأمین اجتماعی نیز امکان قانونی برای اجرای آن ندارد. به بیان دیگر، صرف دریافت مستمری بازماندگان، بهتنهایی موجب ایجاد استحقاق برای برخورداری از تمام مزایایی نمیشود که ممکن است برای گروه دیگری از مستمریبگیران تعریف شده باشد.
چرا این موضوع برای بازماندگان اهمیت دارد؟
با وجود استدلال حقوقی سازمان تأمین اجتماعی، این مسئله برای بسیاری از همسران بازمانده، بهویژه زنان سالمند، تنها یک بحث قانونی نیست و مستقیماً با معیشت روزمره آنها ارتباط دارد. در شرایطی که طی سالهای اخیر تورم، افزایش هزینههای درمان، رشد قیمت کالاهای اساسی و کاهش قدرت خرید مستمریبگیران فشار بیشتری بر خانوارها وارد کرده، عدم برخورداری از هر مزیت رفاهی میتواند اثر محسوسی بر زندگی این گروه بگذارد.
بسیاری از همسران بازمانده که تنها منبع درآمدشان مستمری سازمان تأمین اجتماعی است، بخش مهمی از دریافتی ماهانه خود را صرف هزینههایی مانند اجاره یا نگهداری مسکن، درمان، دارو، انرژی و مایحتاج روزانه میکنند. به همین دلیل، برخی از آنها معتقدند حتی افزایشهای محدود در دریافتی ماهانه نیز میتواند تا حدی از فشارهای معیشتی بکاهد.
مطالبه برای بازنگری در قوانین
افزایش مداوم هزینههای زندگی در سالهای اخیر باعث شده مطالبه برای بازنگری در برخی مزایا و حمایتهای رفاهی بازنشستگان و بازماندگان بیش از گذشته مطرح شود. در این میان، موضوع پرداخت حق عائلهمندی به همسران بازمانده نیز از جمله مواردی است که به باور بخشی از مستمریبگیران، در صورت اصلاح قوانین میتواند به تقویت حمایت معیشتی از اقشار آسیبپذیر کمک کند.
با این حال، بر اساس اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی، تا زمانی که قانون یا مقررات مرتبط اصلاح نشود، همسران بازمانده تکنفره تنها از مستمری بازماندگان مقرر در قانون بهرهمند خواهند شد و کمکهزینه عائلهمندی به آنان تعلق نخواهد گرفت.