با نزدیک شدن به نیمه دوم سال، بحث ترمیم دستمزد کارگران دوباره به یکی از مهمترین موضوعات حوزه کار تبدیل شده است. به گفته بهروز بهنیا، فعال حوزه کار و رئیس کانون کارگران مخابرات، نیمه دوم مرداد تا نیمه اول شهریور بهترین زمان برای آغاز مذاکرات مربوط به افزایش مزایا و ترمیم دستمزد است؛ زمانی که هم تصویر دقیقتری از تورم ششماهه نخست سال به دست میآید و هم میتوان افت واقعی قدرت خرید کارگران را با دقت بیشتری ارزیابی کرد.
به گزارش پلازا، او تأکید کرده است که برگزاری زودهنگام این مذاکرات معمولاً به دلیل ناقص بودن دادهها، تصمیمگیری را دشوار میکند و اگر هم بیش از حد به تأخیر بیفتد، اثرگذاری آن بر بودجه سال بعد کاهش مییابد.
چرا این بازه زمانی مهم است؟
بهنیا معتقد است اگر مذاکرات ترمیم دستمزد پیش از این بازه برگزار شود، آمار و اطلاعات لازم هنوز کامل نشده و تصمیمها بر پایه دادههای ناقص گرفته میشوند. از سوی دیگر، اگر این روند دیرتر از نیمه اول شهریور آغاز شود، اجرای مصوبات به ماههای آبان و آذر میرسد؛ زمانی که عملاً باید مذاکرات دستمزدی سال بعد آغاز شده باشد. به همین دلیل، او این بازه را بهترین فرصت برای بررسی واقعی وضعیت معیشتی کارگران و تصمیمگیری مؤثر میداند.
سبد معیشت باید از دل بازار واقعی استخراج شود
رئیس کانون کارگران مخابرات با اشاره به ماده ۴۱ قانون کار، یادآور شد که تعیین حداقل دستمزد باید بر اساس دو شاخص اصلی انجام شود: نرخ تورم و هزینه معیشت یک خانوار کارگری. او تأکید کرده است که اگر قرار است سبد معیشت مبنای تصمیمگیری باشد، باید شفاف، قابل راستیآزمایی و مبتنی بر قیمتهای واقعی بازار باشد، نه اینکه پشت میز و بهصورت اداری تعیین شود.
به گفته او، برای رسیدن به یک برآورد معتبر، باید قیمتگذاریها از فروشگاهها، بازارها و مراکزی انجام شود که کارگران بهطور معمول از آنها خرید میکنند. همچنین لازم است منابع قیمتگذاری و فرمول محاسبه بهصورت روشن اعلام شود تا کارشناسان، تشکلهای کارگری و حتی خود کارگران بتوانند رقم نهایی را بررسی و صحتسنجی کنند.
سهم مسکن؛ بخش پنهان اما تعیینکننده هزینههای کارگری
بهنیا در بخش دیگری از سخنان خود، مسکن را مهمترین و سنگینترین مؤلفه سبد معیشت کارگران دانست و گفت سهم واقعی آن در محاسبات رسمی معمولاً بهدرستی منعکس نمیشود. به باور او، تا زمانی که سهم مسکن با دقت و شفافیت واقعی محاسبه نشود، سبد معیشت نمیتواند بازتابدهنده واقعیت زندگی کارگران باشد.
او تأکید کرد که بخش عمده هزینههای خانوار کارگری امروز صرف اجاره یا تأمین مسکن میشود و همین موضوع، اثر مستقیم و سنگینی بر قدرت خرید و سطح رفاه کارگران گذاشته است.
افزایش مزایا کافی نیست؛ مزد پایه باید تغییر کند
این فعال حوزه کار در ادامه با اشاره به تجربه سالهای گذشته گفت که در بسیاری از موارد، تصمیمها به جای آنکه به افزایش واقعی مزد پایه منجر شوند، به بالا بردن برخی مزایای جانبی مثل حق مسکن یا بن خواربار محدود شدهاند. او یادآور شد که این نوع افزایشها، اثر ماندگار و بنیادی بر معیشت کارگران ندارند و تنها در برخی سالها تغییرات محدود و مقطعی ایجاد کردهاند.
بهنیا تأکید کرد اگر قرار باشد تغییری پایدار در زندگی کارگران رخ دهد، باید مزد پایه افزایش پیدا کند؛ چراکه افزایش مزایای جانبی اثر محدودی دارد، اما رشد حقوق پایه در سالهای بعد نیز بر روند افزایش دستمزد اثر میگذارد و تا پایان دوران اشتغال کارگر باقی میماند.
اراده کارگری برای افزایش مزد پایه
او در پایان خاطرنشان کرد که امسال نمایندگان کارگری و بهطور کلی سه تشکل کارگری، اراده جدی برای افزایش مزد پایه دارند. به گفته او، اگر چنین افزایشی محقق شود، اثر آن نهتنها در سال آینده بلکه در محاسبات مزدی سالهای بعد نیز دیده خواهد شد و میتواند گامی مهم برای جبران بخشی از عقبماندگی معیشتی کارگران باشد.