پژوهشگران مؤسسه پیشرفته علم و فناوری کره جنوبی (KAIST) با همکاری شرکت مایکروسافت در تاریخ ۱۲ مهر ۱۴۰۵ موفق به توسعه یک سیستم رابط مغز و کامپیوتر (BCI) شدهاند که قادر است از طریق بررسی فعالیتهای الکتریکی مغز، متوجه شود آیا هوش مصنوعی در درک هدف یا روش انجام دستور کاربر دچار اشتباه شده است یا خیر؛ سیستمی که میتواند بدون نیاز به تذکر کلامی، رفتار ماشین را در همان لحظه اصلاح کند.
سازوکار روش همسویی عصبی ارزش (NVA)
در تعاملات میان انسان و هوش مصنوعی، رفتار یا کلام همواره نیت اصلی را بازگو نمیکند و «ابهام هدف و عمل» شکل میگیرد. در روش «همسویی عصبی ارزش» (NVA)، دادههای الکتروانسفالوگرافی (EEG) به کمک الگوریتمهای یادگیری عمیق طبقهبندی میشوند تا پاسخهای عصبی ناشی از عدم تطابق عملکرد ربات با انتظار کاربر آشکار شوند. این واکنشها به دو دسته کلیدی تفکیک میشوند:
خطای پیشبینی پاداش (RPE): زمانی پدید میآید که خروجی نهایی بهدستآمده با هدف مطلوب کاربر در تضاد باشد (مانند آوردن قهوه به جای آب خواستهشده).
خطای پیشبینی وضعیت (SPE): زمانی شکل میگیرد که هدف غایی درست برآورده شده، اما متدولوژی و گامهای طیشده برخلاف انتظار کاربر بوده است (مانند رفتن به آشپزخانه برای پر کردن لیوان آب به جای برداشتن بطری در دسترس).
الگوریتم پیادهسازیشده بر پایه این امواج، تمایز میان نقص در هدف، خطا در روش یا ترکیب هر دو را بدون نیاز به کلام پردازش میکند و امکان تغییر بیدرنگ مسیر تصمیمگیری ماشین را رقم میزند.
کاربردهای صنعتی، پزشکی و آموزشی فناوری NVA
بر پایه یافتههای منتشرشده در ژورنال علمی IEEE Transactions on Cybernetics، این سامانه زمینهساز تعاملات روانتر انسان و سامانههای هوشمند در حوزههای حساسی است که سرعت و دقت واکنش اولویت دارد.
حوزه کاربرد | نمونه عملکرد فناوری NVA |
|---|---|
خودروهای خودران | تطبیق تصمیمات ناوبری خودرو با قضاوت ذهنی راننده در شرایط اضطراری |
رباتهای پزشکی و توانبخشی | دریافت بازخورد مغزی بیماران دچار اختلالات تکلم یا معلولیت حرکتی |
رباتیک خانگی و صنعتی | اصلاح گامهای اجرایی و رفتاری دستیار مکانیکی بدون دریافت فرامین صوتی مداوم |
سامانههای آموزشی هوشمند | تنظیم سطح آموزش متناسب با وضعیت شناختی و سطح درک دانشآموز |
