طی روزهای اخیر، انتشار اخباری مبنی بر توقیف فیلم سینمایی «برمودا» به کارگردانی محمد کارت، موجی از کنجکاوی را میان اهالی سینما و علاقهمندان به این کارگردان ایجاد کرده است.
به گزارش پلازا، اما با نگاهی دقیقتر به سازوکارهای اداری سینما، مشخص میشود که برچسب «توقیف» بر این اثر چندان با واقعیتهای موجود همخوانی ندارد. به گفته منابع آگاه، این فیلم اساساً تا این لحظه به ایستگاه پایانی دریافت مجوز نرسیده است؛ بنابراین، سخن گفتن از توقیف برای اثری که هنوز پروانه نمایش نگرفته، از نظر فنی نادرست است.
ابهام در تعریف «توقیف» و واقعیتهای اداری
در ادبیات سینمایی ایران، «توقیف» به وضعیتی اطلاق میشود که فیلمی پس از طی مراحل تولید و دریافت مجوز اکران، توسط وزارت ارشاد از نمایش عمومی بازداشته شود. در مورد «برمودا»، ماجرا به پیش از این مرحله بازمیگردد. این فیلم به دلیل ملاحظات نظارتی شورای پروانه نمایش، هنوز موفق به دریافت مجوز نهایی نشده است. بنابراین، فیلم در وضعیتی معلق قرار دارد که با تلاشهای فنی و تعاملات سازنده، ممکن است مسیر دریافت مجوز برای آن هموار شود، اما فعلاً مجوز اکران برای آن صادر نشده است.
داستان طناز طباطبایی و چالشهای ظاهری
«برمودا» با بازی درخشان طناز طباطبایی، روایتگر داستان گروهی از پناهجویان در یک اردوگاه مهاجران است. حضور طباطبایی با سر تراشیده که بنا بر ضرورت روایی (بیماری پوستی شخصیت) طراحی شده، یکی از نقاط عطف بصری فیلم است. این تمهید هنری که در سینمای ایران یادآور فیلم ماندگار «سرب» ساخته مسعود کیمیایی است، این بار به چالشی در مسیر دریافت مجوز بدل شده است.
تفاوت کلیدی اینجاست که در «سرب»، حضور بازیگر با ظاهری مشابه در چند سکانس محدود و مقطعی بود که با اغماض نظارتی همراه شد. اما در «برمودا»، این حضور در بخشهای بیشتری از فیلم تکرار شده است. همین استمرار در تصویر، شورای پروانه نمایش را با ملاحظات شرعی جدیتری روبهرو کرده که راه را بر صدور مجوز معمول بسته است.
چراغ سبز به اصلاحات فنی
با وجود این چالشها، بنبستِ فعلی لزوماً دائمی نیست. کارشناسان بر این باورند که با استفاده از تکنیکهای فنی همچون روتوسکوپی یا محو کردنهای هوشمندانه، میتوان چالشهای بصری را مدیریت کرد. این راهکارها پیشتر برای فیلم «قاتل و وحشی» نیز بهعنوان گزینههای احتمالی جهت خروج از وضعیت توقیف مطرح شده بود.
نکته پایانی و حائز اهمیت این ماجرا، توصیهای است که به فیلمسازانِ این نسل میشود: حرکت در مسیرِ سنتی و قانونی دریافت مجوز پیشتولید. مواردی همچون فیلم «بومرنگ» نشان دادهاند که نادیده گرفتن پروتکلهای معمول پیش از فیلمبرداری، میتواند پروژههای سینمایی را با مخاطرات اکران مواجه کند. مسیری که اگر از ابتدا با هماهنگی طی شود، میتواند از هزینههای اضافی و اتلاف انرژی برای سرمایهگذاران و هنرمندان جلوگیری کند.