برخی نانوایی‌ها با وجود جریمه‌های مکرر تعزیراتی، همچنان به گران‌فروشی نان ادامه می‌دهند. این سوال برای بسیاری از مردم پیش آمده که چرا با وجود کسر سهمیه آرد و اعمال جریمه، تخلفات متوقف نمی‌شود؟
پاسخ در سودهای میلیاردی نهفته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد یک نانوایی سنگکی سالانه تا یک میلیارد تومان و یک نانوایی بربری تا ۴ میلیارد تومان فقط از محل گران‌فروشی درآمد دارد.
گران‌فروشی روزانه؛ سود ماهانه بالای ۳۰۰ میلیون تومان
برای مثال، نانی که باید با آرد دولتی ۷ هزار و ۶۰۰ تومان به فروش برسد، در برخی نانوایی‌ها ۲۰ هزار تومان فروخته می‌شود. مابه‌التفاوت ۱۱ هزار تومانی در هر عدد نان، در مقیاس هزار نان در روز، به سودی معادل ۳۳۴ میلیون تومان در ماه می‌رسد.
در مقابل، جریمه‌های تعزیراتی رقم قابل توجهی نیستند. یک واحد نانوایی در سه ماه اخیر، ۹ بار جریمه شده است. هر بار حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان جریمه تعیین شده، اما با توجه به سود ماهانه حدود ۳۰۰ میلیون تومانی، همچنان ادامه تخلف به صرفه است.
حتی برخی واحدها به صورت هفتگی جریمه شده‌اند. به عنوان نمونه، یک نانوایی بربری ۸ بار در دو ماه جریمه شده و مبالغ جریمه بین ۱۰ تا ۳۰ میلیون تومان بوده است.
چالش اصلی؛ قطع نشدن سهمیه آرد
تا امروز، سهمیه آرد واحدهای متخلف قطع نشده است. کارشناسان معتقدند این موضوع باید به طور جدی در دستور کار قرار بگیرد. طرح هوشمندسازی آرد و نان اگرچه توانست روند رشد مصرف آرد یارانه‌ای را کنترل کند، اما در بحث برخورد با گران‌فروشی موفق نبوده است.
عدم هماهنگی بین نظارت سیستمی و تعزیرات
بررسی گزارش‌ها نشان می‌دهد هماهنگی بین سامانه هوشمند و سازمان تعزیرات وجود ندارد. تعزیرات هنگام مواجهه با بی‌توجهی نانوایی‌ها به جریمه‌ها، پرونده را برای قطع سهمیه به فرمانداری ارجاع می‌دهد، در حالی که امکان جریمه سیستمی و برخط وجود دارد.
راهکار پیشنهادی؛ محرومیت کامل از آرد دولتی
کارشناسان تأکید می‌کنند که اگر محدودیتی در اعمال جرایم نقدی وجود دارد، باید از اهرم آرد دولتی استفاده شود. بازوی هوشمند باید در کنار بازوی تعزیرات قرار بگیرد تا هزینه گران‌فروشی برای متخلفان بالاتر برود.
پیشنهاد نهایی این است که هر واحد نانوایی متخلف به طور کامل از امتیاز آرد دولتی محروم شود و در قالب واحد آزادپز به فعالیت خود ادامه دهد.