افزایش سرسام‌آور قیمت تراشه‌های حافظه در بازارهای جهانی تحت تأثیر تقاضای بی‌سابقه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، تولیدکنندگان گوشی‌های هوشمند را در وضعیت دشواری قرار داده است. گزارش‌های تازه حاکی از آن است که برخی شرکت‌های چینی برای مهار هزینه‌ها تصمیم به کاهش ظرفیت رم در گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده گرفته‌اند و حتی برای تأمین قطعات مورد نیاز خود، به سراغ خرید و استفاده از تراشه‌های حافظه استخراج‌شده از گوشی‌های قدیمی و بازیافتی رفته‌اند.
جزئیات کاهش ظرفیت رم و روی آوردن به تراشه‌های دست‌دوم
بر اساس گزارش وب‌سایت Android Authority و اطلاعات فاش‌شده توسط افشاگر شناخته‌شده Fixed Focus Digital در شبکه اجتماعی ویبو، برخی سازندگان گوشی‌های اندرویدی قصد دارند در مدل‌های اقتصادی آینده خود مجدداً به استفاده از ۴ گیگابایت رم بازگردند. بر پایه این گزارش، مدل‌های گران‌تر در رده اقتصادی احتمالاً به ۶ گیگابایت رم مجهز خواهند شد و برخی مدل‌های میان‌رده نیز ممکن است به‌جای ۱۲ گیگابایت، با ۸ گیگابایت رم به بازار عرضه شوند.
هم‌زمان، گزارش رسانه تایوانی TechNews که توسط مؤسسه پژوهشی TrendForce نیز بازتاب یافته، ابعاد تازه‌ای از این بحران را برملا کرده است. طبق این گزارش، برخی تولیدکنندگان چینی برای تهیه تراشه‌های حافظه استخراج‌شده از گوشی‌های دست‌دوم به فروشندگان قطعات در بازار بزرگ الکترونیک هواچیانگ‌بی شنژن مراجعه کرده‌اند و حتی احتمال استفاده مجدد از تراشه‌های خارج‌شده از آیفون‌های قدیمی نیز مطرح شده است. صنعتی که همواره با افزایش ظرفیت و ارتقای مشخصات فنی رقابت می‌کرد، اکنون برای حفظ ثبات قیمت محصولات ارزان خود به این رویکردهای نامتعارف متوسل شده است.
تأثیر تقاضای هوش مصنوعی و جهش هزینه‌های حافظه
ریشه اصلی این بحران گسترده به جهش تقاضا برای حافظه‌های به‌کاررفته در سرورها و زیرساخت‌های هوش مصنوعی بازمی‌گردد. غول‌های فناوری برای راه‌اندازی مراکز داده و پردازش مدل‌های پیچیده هوش مصنوعی نیازمند ظرفیت بالایی از حافظه هستند و به همین دلیل سازندگان تراشه، بخش عمده خطوط تولید سودآور خود را به حافظه‌های سرور اختصاص داده‌اند؛ موضوعی که دسترسی سازندگان گوشی به تراشه‌های کم‌مصرف موبایلی را به‌شدت محدود کرده است.
شاخص هزینه و قیمت حافظه | سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۵ | سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵) |
|---|---|---|
وضعیت قیمت قراردادی (پیکربندی ۸GB رم و ۲۵۶GB حافظه) | قیمت پایه اولیه | ۳ برابر افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل |
سهم حافظه از کل هزینه قطعات گوشی | ۱۰ تا ۱۵ درصد | ۳۰ تا ۴۰ درصد |
این جهش سهم هزینه حافظه تا سطح ۴۰ درصد از هزینه کل ساخت، فشار سنگینی به شرکت‌ها وارد آورده است، زیرا افزایش قیمت تمام‌شده گوشی‌های اقتصادی می‌تواند به از دست رفتن بخش بزرگی از خریداران منجر شود.
استخراج حافظه از گوشی‌های قدیمی و چالش‌های فنی
بازیافت حافظه اکنون فراتر از استخراج فلزات گران‌بها رفته است. طبق گزارشی که رسانه چینی Caijing در آوریل ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) منتشر کرد، یک فعال حوزه بازیافت در استان شاندونگ با خرید حدود ۱۰۰۰ گوشی دورریختنی، بیش از ۶۰۰ دستگاه را برای جداسازی تراشه‌های حافظه باز کرد تا این قطعات پس از تمیزکاری، لحیم‌زدایی و بازسازی دوباره وارد زنجیره تأمین شوند.
با این حال، مؤسسه TrendForce تأکید دارد که استفاده از این تراشه‌های بازیافتی با محدودیت‌های فنی مهمی روبه‌رو است:
افت راندمان و بازدهی قطعات در طول زمان
بروز مشکلات ناسازگاری سخت‌افزاری
دشواری و عدم امکان تضمین کیفیت و طول عمر قطعه
احتمال استفاده محدود به گوشی‌های فوق‌ارزان برندهای گمنام
همچنین تا این لحظه تأیید رسمی پیرامون هویت دقیق برندهایی که از این تراشه‌ها استفاده کرده‌اند در دسترس نیست.
پیامدها بر تجربه کاربری گوشی‌های اندرویدی
عقب‌گرد به حافظه رم ۴ گیگابایتی می‌تواند روانی سیستم‌عامل و برنامه‌های امروزی را مستقیماً مختل کند. نسخه‌های جدید اندروید به منابع سخت‌افزاری بیشتری محتاج هستند و با رم محدود، مدیریت هم‌زمان برنامه‌ها در پس‌زمینه بسیار سخت‌تر می‌شود. در این وضعیت، سیستم‌عامل برنامه‌ها را سریع‌تر از رم می‌بندد و کاربر هنگام بازگشت به اپلیکیشن‌ها با بارگذاری مجدد و افت سرعت روبه‌رو خواهد شد؛ مسئله‌ای که ممکن است باعث شود خریداران گوشی‌های ارزان‌قیمت در سال ۲۰۲۷ با دستگاه‌هایی روبه‌رو شوند که نه‌تنها ارزان‌تر نیستند، بلکه عملکردی ضعیف‌تر از نسل‌های پیشین خود ارائه می‌دهند.