بحران در روابط تجاری میان ایالات متحده و چین با اعلام تازه پکن درباره محدودیتهای صادراتی عناصر کمیاب خاکی وارد مرحله جدیدی شده است. این اقدام میتواند منجر به محدودیت فروش تراشه از سوی شرکت تایوانی TSMC به شرکتهای آمریکایی شود و زنجیره تأمین جهانی نیمههادی را با اختلالی بیسابقه روبهرو کند.
به گزارش نیویورک تایمز، دولت چین تصمیم دارد از ۸ نوامبر کنترل سختگیرانهتری بر صادرات مواد معدنی نادر اعمال کند. این کشور حدود ۹۰ درصد تولید جهانی عناصر نادر خاکی را در اختیار دارد و اکنون میخواهد با ایجاد نظام مجوزدهی جدید، صادرات محصولاتی که با استفاده از این مواد ساخته میشوند را نیز تحت نظارت مستقیم خود بگیرد.
در نتیجه، شرکتهایی مانند TSMC، سامسونگ و SK hynix که در تولید تراشههای پیشرفته به این مواد متکی هستند، برای فروش محصولات خود به بازارهای خارجی، از جمله ایالات متحده، ناچار به دریافت مجوز صادراتی از چین خواهند بود. این تغییر میتواند به پکن اجازه دهد جریان تراشههای پیشرفته به آمریکا را متوقف کند و بهطور مستقیم صنعت هوش مصنوعی این کشور را هدف قرار دهد.
تحلیلگران معتقدند هدف چین تنها فشار اقتصادی نیست؛ بلکه تلاشی است برای کنترل نفوذ آمریکا در حوزه فناوریهای نوین بهویژه هوش مصنوعی و رایانش پیشرفته. عناصر کمیاب خاکی در ساخت تجهیزات حیاتی تولید تراشه، از جمله دستگاههای لیتوگرافی و پولیش ویفر، نقش کلیدی دارند. به همین دلیل، هرگونه محدودیت در دسترسی به آنها میتواند تولید نیمههادی را مختل کند.
شرکتهای بزرگی مانند NVIDIA ،AMD و Apple که وابستگی شدیدی به تولیدات TSMC دارند، ممکن است نخستین قربانیان این سیاست جدید باشند. افزون بر آن، شرکتهای سازنده تجهیزات تولید تراشه نظیر ASML و Tokyo Electron نیز با مشکلات تأمین مواد اولیه روبهرو خواهند شد.
در حال حاضر، مشخص نیست که آیا دولت چین قصد دارد از این سیاست بهعنوان ابزار فشار سیاسی در مذاکرات تجاری با آمریکا استفاده کند یا خیر. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که در صورت اجرایی شدن کامل محدودیتها، بازار جهانی نیمههادی با یکی از بزرگترین بحرانهای تأمین در دهه اخیر مواجه خواهد شد.
به این ترتیب، تصمیم تازه پکن نهتنها تهدیدی برای صنعت تراشه آمریکا بلکه چالشی برای کل اکوسیستم فناوری جهان است؛ حوزهای که هر روز وابستگی بیشتری به توان تولید TSMC و زنجیره مواد خام چین پیدا میکند.