رشد بیسابقه خودروهای برقی در چین این کشور را با یکی از جدیترین چالشهای زیستمحیطی سالهای اخیر مواجه کرده است. افزایش تعداد خودروهای الکتریکی و پایان عمر میلیونها باتری قدیمی، حالا به بحرانی تبدیل شده که سلامت عمومی، محیط زیست و حتی امنیت اقتصادی را تهدید میکند.
چین که بهعنوان پیشتاز جهانی صنعت خودروهای برقی شناخته میشود، طی سالهای گذشته با حمایتهای گسترده دولتی، سهم بزرگی از بازار جهانی را در اختیار گرفته است. اما استفاده گسترده از باتریهای لیتیومی و طول عمر محدود آنها، حالا روی دیگر این موفقیت را نشان میدهد.
افزایش نگرانکننده باتریهای فرسوده تا سال ۲۰۳۰
برآوردها نشان میدهد تا سال ۲۰۳۰ حدود ۷ میلیون تن باتری خودروهای برقی در چین به پایان عمر مفید خود خواهند رسید. این حجم عظیم باتری فرسوده، فشار سنگینی بر سیستم بازیافت و مدیریت پسماند وارد کرده است.
سرعت بالای جایگزینی خودروهای قدیمی با مدلهای جدیدتر باعث شده بسیاری از رانندگان بهدنبال کنار گذاشتن خودروهای برقی نسل اول خود باشند. این موضوع در حالی رخ میدهد که زیرساختهای بازیافت باتری در چین هنوز متناسب با این رشد سریع توسعه نیافتهاند.
بر اساس آمارها، در نوامبر ۲۰۲۵ نزدیک به ۶۰ درصد از فروش خودروهای جدید در این کشور به مدلهای برقی اختصاص داشته است. همین روند، حجم باتریهای مستهلکشده را بهشدت افزایش داده است.
گسترش بازیافت غیرقانونی و تهدیدهای جدی آن
یکی از مهمترین پیامدهای بحران باتری در چین، گسترش مراکز بازیافت غیرقانونی است. این مراکز بدون رعایت استانداردهای زیستمحیطی و ایمنی، باتریهای فرسوده را جمعآوری میکنند و در بسیاری موارد آنها را بهصورت غیراصولی بازسازی کرده و بهعنوان باتری نو به بازار بازمیگردانند.
برخی از این مراکز نیز باتریهای غیرقابل استفاده را خرد کرده و فلزات آنها را بهصورت خام میفروشند. این فرآیند به دلیل نشت مواد شیمیایی خطرناک، آلودگی آب و خاک و احتمال بالای آتشسوزی، تهدیدی جدی برای محیط زیست و سلامت مردم بهشمار میرود.
در مقابل، بازیافت ایمن و استاندارد باتریها نیازمند سرمایهگذاری سنگین و تجهیزات تخصصی است؛ موضوعی که باعث شده برخی فعالان غیرقانونی بهدنبال سود سریعتر و کمهزینهتر باشند.
نقش خودروسازان در مدیریت بحران باتری
بسیاری از خودروسازان بزرگ چینی در سالهای اخیر، برنامههای رسمی بازیافت باتری را برای محصولات خود راهاندازی کردهاند. این طرحها شامل جمعآوری باتریهای قدیمی، بازیافت فلزات ارزشمند و استفاده مجدد در تولید نسل جدید باتریها میشود.
با این حال، کارشناسان معتقدند با افزایش تعداد خودروهای برقی از رده خارجشده در سالهای آینده، این اقدامات کافی نخواهد بود و چین به یک سیستم یکپارچه، گسترده و تحت نظارت دقیق دولتی نیاز دارد.
شرکتهای تولیدکننده باتری و خودروسازان، به دلیل دسترسی به فناوری و منابع مالی، بهترین موقعیت را برای مدیریت ایمن این فرآیند دارند و میتوانند نقش کلیدی در کاهش آسیبهای زیستمحیطی ایفا کنند.
موفقیت چین در توسعه خودروهای برقی، حالا با چالشی جدی در حوزه بازیافت باتری روبهرو شده است. انباشت باتریهای فرسوده، فعالیت مراکز غیرقانونی و خطرات زیستمحیطی، زنگ خطری برای آینده این صنعت محسوب میشود. تجربه چین میتواند برای سایر کشورهای جهان نیز یک هشدار جدی باشد تا پیش از گسترش ناوگان برقی، زیرساختهای بازیافت و مدیریت پسماند را تقویت کنند.
منبع/گیمفا