گوگل با معرفی خانواده مدلهای هوش مصنوعی «جما ۴» (Gemma 4)، گام بزرگی در زمینه پردازش محلی برداشته است. نسخههای جدید این هوش مصنوعی بهگونهای بهینهسازی شدهاند که میتوانند بدون نیاز به اتصال اینترنت، مستقیماً روی گوشیهای هوشمند و گجتهای هوشمند اجرا شوند.
اجرای محلی (Local) مدلهای زبانی بزرگ همواره یکی از چالشهای اصلی توسعهدهندگان بوده است؛ اما گوگل با عرضه مدلهای متنباز (Open-weight) جدید خود نشان داده که دوران وابستگی مطلق به سرورهای ابری رو به پایان است. این مدلهای جدید که بر پایه معماری قدرتمند «جمینای ۳» (Gemini 3) توسعه یافتهاند، در چهار نسخه مختلف عرضه شدهاند تا از دستگاههای اینترنت اشیا (IoT) گرفته تا کامپیوترهای قدرتمند شخصی را پوشش دهند.
نسخههای ۲ و ۴ میلیارد پارامتری؛ هوش مصنوعی در جیب شما
جذابترین بخش معرفی Gemma 4 برای کاربران عادی، رونمایی از دو مدل سبک با نامهای Effective 2B و Effective 4B است. گوگل ادعا میکند که این دو نسخه میتوانند کاملاً بهصورت آفلاین کار کنند و در زمان پردازش (Inference) کمترین میزان حافظه رم را اشغال خواهند کرد.
کاهش چشمگیر پارامترهای فعال در این مدلها باعث شده تا بتوان آنها را بهراحتی روی سختافزارهای محدودی مانند گوشیهای هوشمند، بردهای رسپبری پای (Raspberry Pi) و جتسون نانو (Jetson Nano) اجرا کرد. این قابلیت، درهای جدیدی را به روی توسعهدهندگان اپلیکیشنهای موبایلی باز میکند تا دستیارهای صوتی و متنی هوشمند را بدون نیاز به پینگ سرور و مصرف حجم اینترنت، در برنامههای خود ادغام کنند.
غولهای ۲۶ و ۳۱ میلیارد پارامتری برای توسعهدهندگان
گوگل در کنار نسخههای موبایلی، دو مدل سنگینوزن ۳۱B Dense و 26B MoE (ترکیب خبرگان) را نیز برای پردازشهای سنگین کامپیوتری منتشر کرده است. اجرای این مدلها در حالت فشردهنشده (Unquantized) نیازمند سختافزارهای قدرتمندی مانند گرافیک ۸۰ گیگابایتی Nvidia H100 است.
مدل ۲۶ میلیارد پارامتری از معماری MoE بهره میبرد و در زمان پردازش، تنها ۳.۸ میلیارد پارامتر را فعال میکند. این معماری هوشمندانه باعث شده تا سرعت تولید توکنها (Tokens-per-second) بهشدت افزایش یافته و تأخیر در پاسخگویی به حداقل برسد. در مقابل، مدل ۳۱ میلیارد پارامتری با تمرکز بر «حداکثر کیفیت خام» طراحی شده و گزینهای ایدهآل برای محیطهای توسعه یکپارچه (IDE)، دستیارهای برنامهنویسی و کارهای پژوهشی محسوب میشود.
عملکرد خیرهکننده و تغییر لایسنس به نفع توسعهدهندگان
بررسیهای مستقل نشان میدهند که ادعای گوگل مبنی بر برتری Gemma 4 نسبت به نسل قبلی کاملاً درست است. در حال حاضر، مدل ۳۱ میلیارد پارامتری جما ۴ در رتبهبندی معتبر Arena AI برای مدلهای متنباز، جایگاه سوم (پس از GLM-5 و Kimi 2.5) را به خود اختصاص داده و مدل ۲۶B نیز در رتبه ششم قرار دارد.
یکی دیگر از تغییرات مهم گوگل در این نسل، انتشار Gemma 4 تحت لایسنس آپاچی ۲.۰ (Apache 2.0) است. برخلاف لایسنس سختگیرانه جما ۳، توسعهدهندگان اکنون میتوانند بدون محدودیتهای پیچیده، این هوش مصنوعی را در برنامههای تجاری خود استفاده، ویرایش و بازنشر کنند. البته باید توجه داشت که این مدلها کاملاً Open-Source نیستند (زیرا دادههای آموزشی و کدهای زیرساختی منتشر نشدهاند)، اما بهدلیل ماهیت Open-Weight بودن، عملاً تمام نیازهای برنامهنویسان را برای شخصیسازی و استفاده تجاری برآورده میکنند.