طرح رایگانسازی حملونقل عمومی که مدتی است به یکی از موضوعات داغ در شورای شهر و شهرداری تهران تبدیل شده، اکنون با ارائه گزارش علمی «مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران» وارد فاز جدیدی از بررسیها شده است.
به گزارش پلازا به نقل از اقتصادآنلاین، علی شمسپور، رئیس این مرکز، ضمن انتقاد از برخی بازتابهای رسانهای ناقص، جزئیات دقیقی از سه سناریوی پیشنهادی برای اجرای این طرح ارائه داد.
۳ سناریوی پیشنهادی برای رایگانسازی
مرکز مطالعات شهر تهران با بررسی الگوهای جهانی و شرایط بومی، سه مدل سیاستی را برای تحقق این هدف پیشنهاد کرده است:
۱. مدل مشوقمحور: ارائه تخفیفهای کلی یا جزئی در قیمت بلیت به عنوان مشوقی برای افزایش استفاده از حملونقل عمومی.
۲. مدل تهاتر و مدیریت یارانهها: همکاری با دولت برای مدیریت یارانههای شهری و دولتی که میتواند به عنوان بخشی از سیاستهای کلان ترافیکی و کاهش مصرف انرژی پیگیری شود.
۳. مدل هوشمندسازی عادلانه: راهبرد جامعتر که در آن هزینههای خدمات به صورت عادلانه مدیریت شده و تخفیفها به عنوان بخشی از تعامل شهروندی و رفتار مسئولانه هدایت میشوند.
چرا رایگانسازی به نفع تهران است؟
شمسپور با تأکید بر اینکه نگاه صرفاً اقتصادی به این طرح، غفلت از فواید عظیم آن است، مزایای این اقدام را در چند محور اصلی دستهبندی کرد:
تولید سرمایه اجتماعی: افزایش رضایت عمومی و مقبولیت مدیریت شهری که ارزشی فراتر از درآمدهای حاصل از فروش بلیت دارد.
مدیریت مصرف سوخت: ترغیب مردم به استفاده از مترو و اتوبوس بهجای خودروی شخصی، که مستقیماً به کاهش مصرف انرژی منجر میشود.
بهبود محیط زیست و ترافیک: کاهش آلودگی هوا و بار ترافیکی کلانشهر تهران.
نهادینهسازی فرهنگی: ایجاد عادت و فرهنگ استفاده از حملونقل عمومی که در درازمدت حتی در صورت حذف مشوقها نیز باقی خواهد ماند.
پاسخ به نگرانیهای مالی
در حالی که برخی نگران کاهش درآمدهای شهرداری از محل فروش بلیت هستند، رئیس مرکز مطالعات شهر تهران معتقد است مدیریت خلاقانه میتواند این نگرانی را برطرف کند. شمسپور با اشاره به ظرفیتهای تبلیغاتی در مترو و اتوبوسها و همچنین ساماندهی فضاهای تجاری در ایستگاههای مترو، تصریح کرد: «اگر مدیریت شهری با نگاهی نو به موضوع درآمدزایی در فضای زیرزمینی مترو و سایر امکانات جانبی بنگرد، درآمدهایی که عاید شهرداری خواهد شد، بسیار فراتر از درآمدهای فعلی حاصل از بلیتفروشی خواهد بود.»
او در نهایت تأکید کرد که نقاط ضعف احتمالی این طرح در برابر «کوه عظیم منافع» آن، مانند سنگ کوچکی است که قابل چشمپوشی است و اجرای هوشمندانه آن میتواند برکتی ماندگار برای مردم و مدیریت شهری به همراه داشته باشد.