اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، شیوه انجام معاملات ملکی را تغییر داده است. سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور سه مسیر قانونی برای ثبت معاملات را تشریح کرده است؛ از تنظیم قولنامه رسمی در دفترخانه تا ثبت خودکاربری قرارداد یکسان در سامانه.
مراجعه مستقیم به دفترخانه و قولنامه رسمی
به گزارش پلازا، اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، در توضیح نخستین روش گفت طرفین معامله می‌توانند مستقیماً به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند. از نوآوری‌های قانون الزام این است که دفاتر اسناد رسمی می‌توانند برای معاملات ملکی قولنامه رسمی تنظیم کنند؛ قولنامه‌ای متفاوت از قولنامه‌های عادی که در سامانه ثبت الکترونیک اسناد ثبت می‌شود.
بر اساس توضیحات او، درباره املاکی که سند آنها از سوم تیرماه ۱۴۰۳ به بعد به رنگ سبز صادر شده یا سند مالکیتشان پیش از این تاریخ صادر شده است، مردم می‌توانند برای تنظیم قراردادهای خصوصی مستقیماً به دفترخانه مراجعه کنند. در این حالت سردفتر مطابق ماده ۲ قانون الزام و بر اساس نمونه مبایعه‌نامه، تعهد به بیع و قولنامه بارگذاری‌شده در سامانه، قرارداد خصوصی طرفین را تنظیم و به صورت رسمی تحویل می‌دهد.
ثبت پیش‌نویس قرارداد توسط مشاور املاک
در روش دوم، اگر طرفین برای انجام معامله به مشاور املاک مراجعه کنند، مشاور می‌تواند پیش‌نویس قرارداد را در سامانه درج کند. در این مسیر، طرفین باید ظرف پنج روز برای ادامه فرایند و انجام اقدامات لازم به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند.
قرارداد یکسان و مهلت سه‌ماهه
سومین شیوه استفاده از قرارداد یکسان است؛ قراردادی لازم‌الاجرا که هم مشاور املاک می‌تواند آن را در سامانه ثبت کند و هم طرفین معامله به صورت خودکاربری می‌توانند آن را در سامانه درج کنند. این قرارداد نمونه و شکل مشخصی دارد و طرفین باید نمونه مربوط را انتخاب و اطلاعات لازم را تکمیل کنند. قویدل تأکید کرد پس از ثبت قرارداد یکسان، طرفین باید حداکثر ظرف سه ماه برای ادامه فرایند و رفع محدودیت‌های مربوط به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند.
استعلام‌ها برای جلوگیری از معامله با سند جعلی
در کنار این سه مسیر، انجام استعلام‌های لازم از نکات مهم فرایند ثبت معاملات است. طبق توضیحات سازمان ثبت، در مراجعه مستقیم به دفترخانه و همچنین در فرایندهای ثبت معاملات، استعلام‌ها از طریق سامانه انجام می‌شود تا از تنظیم قرارداد بر مبنای اسناد جعلی جلوگیری شده و امنیت معامله برای مردم فراهم شود. به این ترتیب، سه مسیر پیش‌بینی‌شده برای معاملات ملکی در چارچوب قانون الزام عبارت‌اند از مراجعه مستقیم به دفترخانه و تنظیم قولنامه رسمی، ثبت پیش‌نویس قرارداد توسط مشاور املاک و مراجعه پنج‌روزه به دفترخانه، و استفاده از قرارداد یکسان همراه با مراجعه حداکثر سه‌ماهه به دفترخانه.