معاون پژوهشی وزارت علوم از آغاز دسترسی اساتید دانشگاه به اینترنت بینالملل خبر داد و اعلام کرد این اتصال بر اساس فهرست ارائهشده و بهصورت تدریجی برقرار میشود.
هشت هفته از قطع سراسری اینترنت در ایران گذشته و به گفته دادههای نهادهای پایش از جمله NetBlocks، زمان این خاموشی از ۱۲۰۰ ساعت عبور کرده است؛ خاموشیای که آن را در ردیف طولانیترین و شدیدترین قطعهای اینترنتی در جهان قرار داده است.
در همین شرایط که بخش بزرگی از مردم و کسبوکارها همچنان در بنبست ارتباطی گرفتارند، روندی تازه بهطور رسمی کلید خورده: ارائه اینترنت طبقاتی اول برای استادید دانشگاه.
معاون پژوهشی وزارت علوم از تهیه فهرستی از استادان دانشگاه برای دریافت اینترنت بینالملل خبر داده؛ فهرستی که قرار است دسترسی به شبکه جهانی را نه بهصورت عمومی، بلکه بهصورت گزینشی و مرحلهای بازگرداند.
مهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزیر علوم، اعلام کرده که «بر اساس لیستی که در اختیار داشتیم، دسترسی اساتید به اینترنت بینالمللی آغاز شده و بهمرور برای همه اساتید برقرار خواهد شد». او تأکید کرده این روند از اعضای هیأت علمی شروع میشود و در مراحل بعدی به پژوهشگران، پژوهشکدهها و اندیشکدهها نیز گسترش مییابد.
به گفته او، اطلاعات استادان در اختیار وزارت ارتباطات قرار گرفته و اتصال بهصورت تدریجی برقرار میشود؛ مسیری که نشان میدهد دسترسی به اینترنت دیگر یک حق عمومی تلقی نمیشود، بلکه در قالب فهرستها و مجوزها تعریف شده است.
در حالی که اینترنت برای عموم کاربران همچنان یا قطع است یا در سطحی بسیار محدود (نزدیک به یک درصد حالت عادی)، هر روز خبر از تهیه لیستهای جدید برای اتصال گروهی خاص منتشر میشود. پیش از این، برخی کسبوکارها با دریافت «سیمکارتهای خاص» یا همان اینترنت موسوم به «پرو» به شبکه جهانی متصل شدند؛ حالا نوبت به دانشگاهیان رسیده است.
این روند عملاً دو سطح از دسترسی ایجاد کرده:
دسترسی محدود و داخلی برای عموم
دسترسی بینالمللی برای گروههای منتخب
مدلی که کارشناسان از آن با عنوان اینترنت دولایه یاد میکنند.
ایده اینترنت طبقاتی یا دسترسی تفکیکشده، موضوع تازهای نیست. در سالهای گذشته، طرحهایی با عنوانهایی مانند «اینترنت ویژه کسبوکارها»، «اینترنت سازمانی» یا «اینترنت پرو» مطرح شده بود؛ طرحهایی که هدف آنها ایجاد دسترسی متفاوت برای گروههای مختلف عنوان میشد.
اما آنچه اینبار رخ داده، تفاوتی اساسی دارد:
اینترنت طبقاتی نه در شرایط عادی، بلکه در بستر طولانیترین قطعی اینترنت کشور در حال اجراست. به بیان دیگر، در حالی که دسترسی عمومی قطع شده، مدل دسترسی گزینشی در حال تثبیت است.
اجرای این طرح در شرایطی رخ میدهد که خاموشی اینترنت از ۹ اسفند آغاز شده و حالا به بیش از ۵۰ روز رسیده است. دادههای فنی نشان میدهد اتصال کشور به اینترنت جهانی در این مدت بهشدت کاهش یافته و در بسیاری از روزها در حد حداقلی باقی مانده است.
در چنین وضعیتی، دسترسی برخی گروهها به اینترنت بینالملل، بیش از آنکه یک اقدام حمایتی باشد، به نشانهای از تغییر رویکرد در سیاستگذاری اینترنت تبدیل شده است؛ تغییری که بهجای بازگشت دسترسی عمومی، بر توزیع دسترسی تمرکز دارد.
اظهارات معاون وزیر علوم نشان میدهد این روند ادامهدار خواهد بود.
او ابراز امیدواری کرده که تا هفتههای آینده دسترسی استادان و سپس سایر پژوهشگران برقرار شود.
اما آنچه از دل این اظهارات و دادههای موجود برمیآید، تصویری متفاوت است:
اینترنت در ایران نه بهعنوان یک زیرساخت همگانی، بلکه بهعنوان منبعی قابل تخصیص در حال تعریف است.
در شرایطی که کشور بیش از ۱۲۰۰ ساعت در خاموشی اینترنتی بهسر میبرد و این قطعی به یکی از طولانیترین موارد ثبتشده تبدیل شده، آغاز رسمی اینترنت طبقاتی میتواند نشانه تثبیت مدلی باشد که در آن دسترسی، دیگر برای همه نیست.
منبع/اقتصاد آنلاین