تفکر سیستمی در مدیریت چیست و چه ویژگی ها و کاربردهایی دارد؟

تفکر سیستمی در مدیریت چیست و چه ویژگی ها و کاربردهایی دارد؟
  • twiter
  • linked-in
  • whatsapp

تفکر سیستمی در مدیریت که از آن به عنوان یکی از پایه‌های اصلی رشد و پیشرفت نظام‌مند هر سازمانی یاد می‌شود، هر سیستم را به اجزای مرتبط به یکدیگر تقسیم می‌کند. هرکدام از این اجزا در واقع زیرمجموعه سیستم اصلی هستند و عملکرد هرکدام نیز به طور مستقیم و غیرمستقیم بر دیگر اجزا تاثیر می‌گذارد.

تفکر سیستمی در بسیاری از زمینه‌ها به غیر از مدیریت، مثل بیولوژی، زبان‌شناسی و جامعه‌شناسی هم مورد استفاده قرار گرفته است اما تفکر سیستمی در مدیریت پروژه بیشتر برای سازمان‌ها و شرکت‌ها اهمیت دارد و از همین رو بسیاری از موسسات آموزشی مثل فرادرس این مفهوم را به علاقه‌مندان آموزش می‌دهند. افرادی که به دنبال آشنایی با کاربرد تفکر سیستمی در مدیریت زمینه‌هایی مثل ریسک و منابع انسانی هستند می‌توانند با مراجعه به وبسایت فرادرس از دوره‌های آموزشی مربوط به آن‌ها بهره ببرند.

اما به طور کلی کاربرد تفکر سیستمی در مدیریت چیست؟ برای پاسخ به این سوال و همچنین تعریف تفکر سیستمی در مدیریت با ادامه این مطلب همراه پلازامگ باشید.

در ادامه می‌خوانید

در تفکر سیستمی، تصمیمات و اعمالی که در یک زیرمجموعه گرفته می‌شود، سایر بخش‌های سیستم را هم تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. برای مثال اگر واحد خرید، مواد و کالاهای مورد نیاز را به اندازه کافی و با کیفیت مناسب خریداری نکند، واحد تولید هم نمی‌تواند کارش را به درستی انجام دهد.

خصوصیت های اصلی یک سیستم نظام مند

موارد زیر، خصوصیت‌هایی هستند که بیشتر از همه نقش و تاثیر تفکر سیستمی در مدیریت در یک سیستم را به نمایش می‌گذارند:

  • زیرمجموعه‌ها: هر سازمان یک مجموعه است که از چندین زیرمجموعه تشکیل شده و همه این زیرمجموعه‌ها نیز با یکدیگر در ارتباط هستند.
  • کل‌گرایی: زیرمجموعه‌ها با همکاری یکدیگر یک سیستم واحد را تشکیل می‌دهند و تصمیماتی که در یک زیرمجموعه گرفته می‌شود، کل سیستم را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.
  • هم‌افزایی: خروجی و ساخته یک مجموعه، بیشتر از جمع خروجی تمام زیر مجموعه‌های آن است.
  • سیستم‌های بسته و باز: یک سازمان به تنهایی یک سیستم باز است که از زیرمجموعه‌ها و سیستم‌های کوچکتر باز و بسته تشکیل شده است.
  • مرزهای سیستم: یک سازمان از سیستم‌های دیگری که با آن در ارتباط نیستند جدا است.

اجزا اصلی یک سیستم بر اساس تفکر سیستمی

در تعریف تفکر سیستمی در مدیریت، هر سیستم متشکل از 5 جز مهم و اصلی است:

  • ورودی: مواد خام، منابع انسانی، اطلاعات، فناوری و سرمایه
  • پروسه تبدیل: فعالیت‌های کارکنان، مدیریت فعالیت‌ها و روش‌های مدیریت عملیات‌ها
  • خروجی: محصول یا خدمات، سودآوری، اطلاعات و نتایج انسانی
  • بازخورد: نتیجه خروجی که بر ورودی تاثیرگذار است
  • محیط: عواملی که متشکل از فاکتورهای خارجی و داخلی تاثیرگذار بر سیستم هستند.

مزایا و معایب تفکر سیستمی

مفهوم تفکر سیستمی مانند بسیاری دیگر از مفاهیم دارای مزایا و معایب به خصوصی است و یک مفهوم کاملا بی‌نقص و بدون اشکال نیست. این مفهوم نیز باید پیش از اجرایی شدن مورد بررسی قرار بگیرد و در صورتی که مزایای آن برای یک مجموعه بیشتر از معایبش بود مورد استفاده قرار بگیرد.

اما مزایا و معایب آن چیست؟ ابتدا به مزایا می‌پردازیم:

  • تفکر سیستمی به بررسی و مطالعه سیستم‌های بزرگ و پیچیده کمک می‌کند
  • به جای اینکه به احتمالات بپردازد، قطعیات را مورد توجه قرار می‌دهد
  • به عنوان تفکر پایه برای مفاهیم نوپا مثل مدیریت نظام‌مند پروژه مورد استفاده قرار گرفته است
  • در تفکر سیستمی می‌توان روابط میان زیرمجموعه‌ها را در مباحث راهبردی یک سازمان مثل برنامه‌ریزی، نظم‌دهی، مدیریت و کنترل مورد توجه قرار داد.

تفکر سیستمی در مدیریت - کاربرد تفکر سیستمی در مدیریت

حالا نوبت به معایب این تفکر می‌رسد:

  • تفکر سیستمی همچنان یک مفهوم انتزاعی و مبهم است
  • استفاده از چنین تفکری در سازمان‌های بزرگ و پیچیده آسان نیست
  • هیچ نوع ابزار یا تکنیکی را در اختیار مدیران قرار نمی‌دهد
  • یک تئوری مدیریتی قانون‌مند نیست چرا که ابزار یا تکنیک مشخصی برای مدیران فراهم نمی‌کند
  • به مباحثی مثل قدرت و نابرابری‌های اجتماعی و همچنین دلایل آن‌ها نمی‌پردازد
  • ماهیت اصلی روابط و وابستگی‌های متقابل در یک سیستم را تعریف نمی‌کند

مثال های تفکر سیستمی

همانطور که اشاره کردیم، تفکر سیستمی تنها در مدیریت مورد استفاده قرار نگرفته و در سایر زمینه‌ها نیز می‌توان آن را پیدا کرد. برای مثال در زیست‌شناسی این تفکر بر روابط پیچیده در سیستم‌های زیستی می‌پردازد. به خصوص از سال 2000 به بعد این مفهوم بیشتر و بیشتر در زیست‌شناسی و در مفاهیم و محتوای متنوع مربوط به آن مورد استفاده قرار گرفته است.

مثال دیگر در بوم‌شناسی است. بوم‌شناسی سیستمی یکی از شاخه‌های بوم‌شناسی است که رویکرد کل‌گرایی به مطالعه اکوسیستم‌ها دارد. بر این اساس، یک اکوسیستم در واقع یک سیستم پیچیده است که خواص نوظهور را از خود به نمایش می‌گذارد. بوم‌شناسی سیستمی به روابط و داد و ستد میان سیستم‌های زیست‌محیطی و بیولوژیکی متمرکز است. علاوه بر این، یکی از مهمترین و اصلی‌ترین نگرانی‌های بوم‌شناسی سیستمی، نقش مداخله‌جویانه انسان‌ها در سیستم‌های زیست‌محیطی و بیولوژیکی است.

در سایر مباحث مثل شیمی نیز تفکر سیستمی وجود دارد. در شیمی سیستمی، شبکه‌های متشکل از مولوکول‌ها و روابط میان آن‌ها برای ساخت کارکردهای جدید از مولوکل‌هایی با خواص متفاوت مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

سخن پایانی

تفکر سیستمی در مدیریت و سایر زمینه‌‌ها می‌تواند تا حد قابل توجهی به مطالعه روابط میان اجزا مختلف یک سیستم کمک کرده و کاری کند که درک بهتری از یک مجموعه و سازمان داشته باشیم. مدیران مجموعه‌ها نیز با استفاده از چنین تفکری می‌توانند درک بهتری از روابط میان زیرمجموعه‌های سازمان خود داشته باشند و تصمیمات خود را به شکل آگاهانه‌تری اتخاذ کنند.

سوالات متداول

1. سیستم های مدیریت بسته و باز چه سیستم‌هایی هستند؟

هر سازمان و سیستمی متشکل از سیستم‌های کوچکتر باز یا بسته است. سیستم‌های بسته، در حقیقت آن بخش از زیرمجموعه‌های یک سیستم هستند که با عوامل خارجی در ارتباط نیستند. سیستم‌های باز اما زیرمجموعه‌هایی هستند که با سایر سیستم‌ها در تعامل هستند. به عبارت دیگر تمامی سازمان‌ها و سیستم‌ها یک سیستم باز به حساب می‌آیند چرا که با سایر سیستم‌ها و سازمان‌های مستقل در ارتباط هستند.

2. سیستم‌های مدیریت عام و خاص چه سیستم‌هایی هستند؟

سیستم مدیریت عام بیشتر از همه به سازمان‌های رسمی و مفاهیمی که به متدهای جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و فلسفه مربوط هستند تمرکز دارد. مدیریت خاص اما به تجزیه و تحلیل ساختار یک سازمان، اطلاعات، مکانیزم‌های کنترل و مدیریت سیستم و تعریف وظایف مربوط است.

{{farsiNumber(model.mPrc.data && model.mPrc.data.rate)}}
تعداد رای: {{farsiNumber(model.mPrc.data && model.mPrc.data.count)}} نفر
{{farsiNumber(n)}}
مقالات مرتبط
دیدگاه شما
captcha
جدول فروش فیلم ها
plaza-ads